De Wolkenkrabber


 
Victorieplein 45
Amsterdam
J.F. Staal
Tram 5, 24; bus 15
Maaike Behm, Maarten Kloos (ed.), 25 Buildings you should have seen - Amsterdam, Amsterdam, 2002.
1930
Wonen
 

Woontoren van elf verdiepingen

Nederlands eerste hoogbouwproject voor woningen markeert het punt waar, in het Plan Zuid (1917) van H.P. Berlage, drie monumentale verkeerswegen samenkomen. De toren staat bovendien – met het ervoor geplaatste standbeeld van Berlage, Staals leermeester – in het verlengde van een belangrijke zichtas in dit stedebouwkundige plan. De elf verdiepingen tellende toren dankt zijn naam ‘de Wolkenkrabber’ aan het feit dat hij ver uitsteekt boven de omliggende grote woonblokken in de stijl van de Amsterdamse School, die overwegend vijf lagen hoog zijn.

Zelf had Berlage hier een meer traditioneel monumentaal gebouw gedacht. Daarentegen slaagde Staal er met dit ontwerp in actuele trends in de architectuur te verwerken, terwijl hij tegelijkertijd vasthield aan oude idee├źn. Elke woonverdieping bevat twee luxueuze zeskamer-appartementen. Op de begane grond en in de lagere bijgebouwen bevinden zich onder andere bedrijfsruimten.

De toren is symmetrisch van opzet en gespiegeld ten opzichte van een middendeel, waarin zich het trappenhuis bevindt. Staal gebruikte materialen die het Nieuwe Bouwen kenmerken – beton, staal en glas – maar koos gele baksteen voor de gevel. De gele kleur is midden jaren ’90 na renovatie in zijn volle glorie teruggekeerd. De Wolkenkrabber blonk ten tijde van de oplevering uit in modern comfort, zoals vuilstortkokers, centrale verwarming, spreekbuizen, een elektrisch belsysteem en een lift. (ARCAM/JV)