Verslag Debat Hoogbouw


Amsterdam gaat verdichten. Met de Sluisbuurt is een ontwerp toegevoegd aan het stedenbouwkundige repertoire van de stad. Wat betekent dit voor het Amsterdam van de eenentwintigste eeuw? Wordt de Sluisbuurt – hoogbouw – de nieuwe norm? Op donderdag 19 januari jl. organiseerde Architectuurcentrum Amsterdam een debat over (de geplande) hoogbouw in Amsterdam. De uitkomsten van de avond vragen om een vervolggesprek. De datum van deze tweede debatavond wordt binnenkort bekend gemaakt in onze nieuwsbrief. Lees hier over de belangrijkste onderwerpen die tijdens het debat aan bod kwamen. 

1. Historisch perspectief
Aan Petra Brouwer wordt aan het begin van het panelgesprek de vraag voorgelegd of een plan als dit ontwikkeld zou kunnen worden en uit zou kunnen groeien tot een plan dat bij onze stad past; dat Amsterdams zou kunnen worden. Brouwer aarzelt: het is weliswaar zo dat de stad vaker in haar stedenbouwgeschiedenis plannen, ideeën en concepten van elders heeft overgenomen en geadopteerd, maar of dat hier ook met het Plan voor de Sluisbuurt het geval zal zijn, betwijfelt ze nog. Het ontbreekt volgens Brouwer op dit moment aan een overtuigend antwoord op de vraag: waarom in deze vorm op deze plaats bouwen? Het antwoord op die vraag krijgt in de loop van de avond weliswaar contouren, maar geen complete en sterke onderbouwing.

2. Dichtheidswens
Jos Gadet betoogt de voordelen en kansen van hoogbouw in de stad. Vanuit een economisch perspectief benadrukt Gadet de voordelen van de geplande verdichting: meer dichtheid is meer mensen die dichter bij elkaar wonen. Dit resulteert in meer contact en daarmee meer uitwisseling van ideeën wat een steun in de rug is voor de Amsterdamse Kenniseconomie.

3. Noodzaak
Rudy Uytenhaak meent dat een plan van dit type weliswaar diversiteit in het stedelijk beeld van Amsterdam brengt, en dat is voor een stad een kwaliteit, maar dat wat hem betreft de nadelen groter zijn dan de voordelen. Hoe hoger je bouwt, hoe meer de efficiëntie van het bouwen eronder lijdt. In de genuanceerde toelichting op zijn analyse van het plan legt hij uit dat diezelfde dichtheid op een efficiëntere, duurzamere en in sommige opzichten aangenamere manier bereikt zou kunnen worden. Wat hem betreft zouden de nadelen van een model zoals het nu voor ligt verder uitgediept en geanalyseerd moeten worden.

4. Uitzicht en inzicht
Tess Broekmans pitcht over de zoektocht naar stedelijke en collectieve waarden. Ze pleit voor een levendige afwisseling in vorm en functie. “Kies voor een grotere variatie in hoogte en bouw niet zulke uitschieters” – aldus Broekmans. Sjoerd Soeters is fel tegen de geplande hoogbouw en beargumenteert het belang van bouwen met een menselijke maat. “Vergeet de windhinder en schaduw niet en voorkom segregatie waarbij enkel de rijke Amsterdammers van het uitzicht, hoog in de torens, kunnen genieten” – aldus Soeters. Jeroen van Schooten is optimistisch en vertelt dat hoogbouw in Amsterdam al geen vreemde typologie meer is, dat die trend op meerder plaatsen al is ingezet (Amstelkwartier en ZuidAs). Van Schooten ziet wel degelijk kwaliteiten en kansen voor dit type woongebouw.

Ook de mate waarin stedelijke voorzieningen een prominente rol in deze buurt zullen spelen komt aan de orde: wordt het plan, ondanks zijn wervende grootstedelijke vorm toch een woonwijk óf levert deze hoge dichtheid ook echte stedelijkheid op en een gemengd stedelijk programma? In hoeverre vervult de Sluisbuurt een centrale rol tussen IJburg en het Oostelijk havengebied en hoe goed zijn de verbindingen om dit waar te kunnen maken? Tijdens de plenaire discussie vertelt Baptiste Brayer (specialist in winkelfuncties) dat er op basis van het aantal geplande woningen en bewoners ruimte is voor ongeveer anderhalve supermarkt.

5. Geografisch bewustzijn
Bas Kok wijst op een te schematische kennis van de Amsterdammer waar het om onze eigen stad gaat. Daardoor kan het gebeuren dat we de gevolgen van deze plannen voor Schellingwoude verkeerd inschatten. Kok stelt dat deze inschattingsfouten wellicht nadelig uitpakken voor Amsterdam Noord. Kok wijst vooral op een gebrek aan noordelijke perspectief. Hij pleit voor een betere indeling van de stad in vier gewesten plus een vergroot centrum.

6. Structuurvisie & het openbaar vervoer
Volgens de huidige Structuurvisie is hoogbouw het best gesitueerd bij een knooppunt van wegen en openbaar vervoer. Hoge dichtheid en goede bereikbaarheid zijn een ideale combinatie. De Sluisbuurt is een vrij geïsoleerd eiland, slechts aangetakt op de tram aan de voet van het eiland en slecht bereikbaar voor bus en auto. Tijdens de plenaire discussie benadrukt Hendrik Battjes, namens de Vrienden Van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB), dat het plan voor de Sluisbuurt niet aansluit op de Structuur en Hoogbouwvisie van de gemeente Amsterdam. In een reactie daarop geeft Bart Vink (raadslid van D66, voorzitter van de commissie Bouwen en Wonen) aan dat soms een afwijking van het structuurplan is gerechtvaardigd.

7. Betaalbaar
Tot slot geeft een aantal van de de aanwezige Millennials aan graag te willen wonen in de Sluisbuurt; centraal gelegen met een bijzonder uitzicht en betaalbaar. De gemeente Amsterdam geeft aan de woningen betaalbaar te willen houden. Ondanks dat hoogbouw duur is, is het plan de huren laag te houden. De gemeente Amsterdam kan in programma en grondprijs sturen. Volgens de planning zullen de eerste van de 5.500 woningen in 2020 gereed zijn.

De avond eindigde met stof tot nadenken, voor iedereen. De waarom-vraag blijft na het debat overeind. Waarom in deze vorm op deze plaats bouwen? Er blijken nog zoveel vragen over te zijn dat een vervolggesprek gerechtvaardigd is. Houd de nieuwsbrief in de gaten!

Een productie van Architectuurcentrum Amsterdam in samenwerking met Tess Broekmans (partner en stedenbouwkundige Urhahn), Sjoerd Soeters (architect, stedenbouwkundige en medeoprichter PPHP), Jos Gadet (stadsgeograaf, publicist en hoofdplanoloog Gemeente Amsterdam), Bas Kok (stadsmaker en schrijver), Petra Brouwer (universitair docent architectuurgeschiedenis, Universiteit van Amsterdam), Rudy Uytenhaak (Rudy Uytenhaak Architectenbureau), Jeroen van Schooten (Team V Architectuur), Peter Defesche (architect, stedenbouwkundige, docent, onderzoeker en medeoprichter bureau Defesche Van den Putte) en vele bijdragen uit de zaal.

© Florence Droogne


Verwant

Microwoningen: 10 richtlijnen voor ontwerpers en ontwikkelaars

Wonen op 35 m2: welke implicaties heeft dit voor een stad als Amsterdam? In opdracht van woningcoöperaties Ymere en...

Debat Hoogbouw: the sky, the limit?

Hoe zou de skyline van Amsterdam, een stad met een historisch centrum, eruit moeten zien? Op donderdag 19 januari...

Verslag Ontwerplab Min of Meer #2 Sluisbuurt

Amsterdam krijgt er vele nieuwe torens bij tot 143 meter hoog. Deze nieuwe buurt op Zeeburgereiland wordt daarmee een...

Ontwerplab Min of Meer: Sluisbuurt

Ontwerplab over microwoningen in Amsterdam: De presentatie van de resultaten van de casus De Sluisbuurt op vrijdag 11 november.

Ontwerplab Min of Meer – Microwoningen

In oktober en november organiseert Architectuurcentrum Amsterdam drie ontwerplabs met als thema microwoningen in Amsterdam.