Ostadetheater


 
Van Ostadestraat 233
Amsterdam
Foeke Kuipers
1899
Bedrijven, Cultuur

Aan de Van Ostadestraat nummer 233 staat het gebouw van de voormalige drukkerij Elsevier, gebouwd in 1899 naar een ontwerp van architect Foeke Kuipers. Hoewel dit gebouw op het eerste gezicht misschien weinig belangwekkend lijkt, is er toch veel over te vertellen. Zo ligt hier bijvoorbeeld een deel van de geschiedenis van Stadsblad/De Echo.

Het oorspronkelijke pand aan de Van Ostadestraat 233 werd gebouwd voor Drukkerij Elsevier van H.M.C. Holdert. Deze drukkerij had niets te maken met naamgenoot Uitgeverij Elsevier en zou door laatstgenoemde ook worden gedwongen zijn naam te veranderen. Wel was Drukkerij Elsevier het zenuwcentrum van waaruit ‘Hakkie’ Holdert zijn imperium uitbreidde door tal van nieuwsbladen, waaronder De Echo, over te nemen. Hij bracht deze onder in De Telegraaf/Nieuws van de Dag dat onder zijn leiding een oplage van 375.000 zou bereiken.

Het succes van de drukkerij leidde tot drie uitbreidingen. In 1960 werden de verschillende bouwvolumes naar ontwerp van Auke Komter samengevoegd tot één complex. Het oorspronkelijke ontwerp verdween daarbij uit het zicht. Het maakte plaats voor een modernistisch gebouw met een sterk utilitair karakter, dat onder meer tot uitdrukking komt in de shed- of zaagtanddaken die dit gebouw uitzonderlijk maken voor Amsterdam. Bovendien is het gebouw verbonden met de vermenging van wonen en bedrijven die kenmerkend was voor de eind 19e-eeuwse Pijp. Dit alles geeft het gebouw een onmiskenbare cultuurhistorische waarde.

Na verhuizing van de drukkerij eind jaren ’70 bleef het pand leeg achter. Sloopplannen van de gemeente stuitten op verzet. In 1980 werd het gebouw gekraakt en sindsdien is het in gebruik als vrijplaats. In de enorme ruimte achter de voorgevel is een tiental bedrijfjes ondergebracht. Zo heeft de oorspronkelijke functie van ‘drukkerij’ zijn weg naar het gebouw teruggevonden, en is er een fietsenzaak waar buurtbewoners ook zelfstandig hun fiets kunnen repareren. Ook het Proeflokaal voor Nieuw Podiumtalent, Het Ostadetheater, is hier gevestigd. De kantoorruimten op de eerste verdieping aan de voorzijde doen dienst als woonvertrekken.

Inmiddels zijn er opnieuw plannen voor sloop en nieuwbouw. Gebruikers en omwonenden die het met die plannen oneens zijn, hebben een rechtszaak aangespannen tegen de gemeente. De uitkomst daarvan zal bepalen hoe de toekomst voor de Van Ostadestraat 233 er komt uit te zien. (ARCAM/Darko Lagunas)