Architectonisch herijken #1 – Thuis


31 maart 2020 –  Als de ontwikkelingen van de afgelopen twee weken iets duidelijk hebben gemaakt, is het hoe snel onze vertrouwde werelden, concepten en overtuigingen achterhaald kunnen raken. De opmars van digitale communicatie- en surveillancemiddelen, de hernieuwde waarderingen voor ‘vitale beroepen’, een neoliberale overheid die de schatkist openzet: al die grote veranderingen die doorgaans jaren van politiek geharrewar, maatschappelijk debat of managementinspanningen vergen, worden in korte doorgevoerd. De wetenschap en de journalistiek zijn in ere hersteld. En de rol van mens in het ontwrichten van natuurlijke habitats en biodiversiteit krijgt een nieuwe gezicht.

Ook algemeen geaccepteerde ontwerpconcepten zijn aan heroverweging toe. Zo waren architecten en ontwikkelaars de afgelopen jaren druk doende met het bouwen van steeds kleiner wordende woningen, waarbij het gebrek aan binnenruimte werd gecompenseerd met collectieve en publieke ruimte (zie ook: Marc Reniers en Lyongo Juliana over woningbouwplattegronden). De realiteit van een rondwarend virus heeft nu al groot effect op de woningmarkt, maar geeft ook het pleidooi voor groene gevels of gelijkwaardige representatie van alle levende wezens (mensen, flora en fauna) een extra dimensie. Dat plaatst initiatieven als de Ambassade van de Noordzee en ons eigen Parlement van de Scheggen in een nieuw licht.

Natuurlijk kunnen architecten (semi-)praktische oplossingen voor de korte termijn leveren, maar indachtig de filosoof Haroon Sheikh die vorige week schreef: “Thuis betekent nu minder privacy, minder bewegingsruimteis duidelijk dat diverse metabegrippen aan architectonische herijking toe zijn. Begrippen als Thuis, Collectiviteit, Tactiliteit, Antropoceen en Netwerksamenleving. Denk aan een nieuwe Romantiek waarin een zelfgeschreven brief of een serenade in een binnentuin (MEI Architecten) een vorm van nabijheid brengen. Voor al die begrippen moeten we nu op zoek naar een nieuwe betekenis die aansluit bij een vooralsnog intuïtief besef van mondiale wederzijdse afhankelijkheid in een kwetsbaar lichaam.

De komende weken zal ook ARCAM – werkend vanuit Thuisdie nieuwe wereld nader gaan verkennen. Via columns als deze en met diverse online programma’s, waarin we zowel bestaande initiatieven als bekende metabegrippen in een actuele architectonische context willen duiden. Zo gebruiken we de Ruimte, nog zo’n metabegrip, om op afstand een beschouwende bijdrage te leveren.

Indira van ’t Klooster, directeur van ARCAM.
Foto © Eva Kasbergen


Verwant

Architectonisch herijken #13 – Jaarboek Architectuur

Deze tijd vraagt om gevoeligheid en inlevingsvermogen. En de reflecties van de redactie van het Jaarboek Architectuur blijken dit jaar ongekend dicht...

Architectonisch herijken #12 – Vrije ruimte

De ontwrichtende kracht van het virus wordt wereldwijd langzaamaan duidelijk.

Architectonisch herijken #11: Donutstad

Welke ruimtelijke vorm krijgt Donutstad Amsterdam? Misschien is een donut niet een passende metafoor, maar een koppeling aan de...

Architectonisch herijken #10: woningplattegronden

Bij een kritische beschouwing van de Tijdlijn tijdens de Dag van de Architectuur bleek dat er in Amsterdam tussen 2000 en 2020 ongelofelijk...

Architectonisch herijken #9: Dear white architects

Hoe woke zijn architecten eigenlijk?

Architectonisch herijken #8: Het ornament

De behoefte aan een break out na de (eerste) outbreak stijgt en de drang naar verhalen vertellen groeit.

Architectonisch herijken #7: Superstructures

Zelfs met de beste bedoelingen is een grid directief en vatbaar voor uitsluiting. Dus hoe zit het nou met...

Architectonisch herijken #6: De architect in doktersjas

De architect positioneert zich graag als genezer. Architectonisch herijken #6: de architect in doktersjas.

Architectonisch herijken #5 | Verhoudingen

Maat, schaal en correlatie zijn in alle kunstdisciplines belangrijk. Deel #5 in de serie Architectonisch herijken: Verhoudingen.

Architectonisch herijken #4 – Zintuiglijk ontwerpen 

Architectonisch herijken #4 duikt in de kunst van het zintuiglijk ontwerpen. 

Architectonisch herijken #3 – Routing versus Dérive

In de nieuwe anderhalvemetersamenleving komen twee architectonische concepten bovendrijven die buitengewoon nuttig zijn.

Architectonisch herijken #2 – Publiek domein

Hoe kijken we naar het publieke domein nu het zijn identiteit - mensen, ontmoeting en winkels - tijdelijk ziet...