Architectuurcritici in spe | ‘Een nieuw onderkomen voor onconventioneel onderwijs’


Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van Amsterdam bieden we op onze website een podium aan tweede en derdejaars Bachelorstudenten die zich bekwamen in het schrijven van een kritisch stuk over een Amsterdams gebouw. 

Voor het vak Architectuur en Typologie onderzocht architectuurhistoricus in spe Sander Veldhuizen de typologie van het schoolgebouw, maar dan wel een heel onconventionele!

Foto Petra Appelhof

Het nieuwe schoolkeuzesysteem, dat voor evenveel angst zorgt onder achtstegroepers, als kritiek onder ouders, liet afgelopen jaar zien dat vwo-leerlingen redelijk eensgezind zijn over hun voorkeuren: Het Hyperion Lyceum in Amsterdam Noord was van alle middelbare scholen in Amsterdam het vaakst tot nummer 1 verkozen. Het Hyperion Lyceum geeft les op atheneum- en gymnasiumniveau en houdt er een onconventionele leerstijl op na. Naast het organiseren van vakoverstijgende projecten, biedt de school extra vakken als Lifestyle Informatics en Logica & Argumentatieleer aan.

Modulaire bouw
Vanaf de oprichting in 2011 huisde het lyceum in een tijdelijk gebouw aan de Badhuiskade in Amsterdam Noord, ten Noorden van de Overhoekstoren. Het gebouw groeide met het leerlingenaantal mee: doordat er voor modulaire bouw gekozen was, kon het onderkomen ieder jaar eenvoudig uitgebreid worden om plaats te maken voor een nieuwe jaarlaag. Het hele gebouw werd in 2015 verplaatst naar de Docklandsweg, een paar honderd meter verderop. De volgende stap voor het Hyperion Lyceum was een nieuw gebouw waar het definitieve leerlingenaantal van 800 gehuisvest kon worden. Deze volgende stap werd verwezenlijkt in de in mei 2018 opgeleverde nieuwbouw, ontworpen door Joost Ector en Joost Noorden van Ector Hoogstad Architecten, in opdracht van Stichting Voortgezet Onderwijs Amsterdam.

Uitdagend onderwijsgebouw
Ontwerpen voor een school was niet nieuw voor Ector Hoogstad, dat de afgelopen jaren
meerdere indrukwekkende onderwijsgebouwen aan haar portfolio heeft toegevoegd. Aan het door Ector Hoogstad ontworpen nieuwe hoofdgebouw voor de Technische Universiteit Eindhoven is bijvoorbeeld goed te zien hoe kundig het bureau is in het naadloos verbinden van binnen- en buitenruimtes. De winnende visie voor het Hyperion Lyceum van Ector Hoogstad beloofde een ‘open, uitnodigend en vooral uitdagend onderwijsgebouw met een vanzelfsprekende overgang tussen binnen en buiten’ (Architectenweb). Dit alles moest gerealiseerd worden met een 1 zeer beperkt budget. Ector Hoogstad en het Hyperion Lyceum hebben nauw samengewerkt in workshops, waarin de architecten met docenten en leerlingen in gesprek gingen om de wensen voor het nieuwe gebouw te inventariseren.

Foto Petra Appelhof

Lichthof
Met zeven verdiepingen en een fietsenkelder is het gebouw opvallend hoog geworden voor
een school. Van buiten is het gebouw een strak blok bedekt met donkergrijze kunststof platen. De enige speelse details die van buitenaf zichtbaar zijn, zijn een uitgehouwen terras aan de
Badhuiskade en een uitgehouwen trap aan de Bercylaan. De wanden van deze uitsparingen zijn warm geel en contrasteren daardoor sterk met de kille buitenwanden. Binnen in het gebouw valt direct de grote hoeveelheid daglicht op. Alle lokalen grenzen met glazen wanden aan verschillende terrassen die weer om een grote centrale lichthof zijn gewikkeld. Een glazen dak zorgt ervoor dat het zonlicht zelfs de ondergrondse fietsenstalling bereikt, die eveneens met een glazen wand gescheiden is van de lichthof. De lokalen en terrassen steken in verschillende hoeken uit in de lichthof, wat het gebouw een speels karakter geeft.

Gangschool
Sinds de Tweede Wereldoorlog waren schoolgebouwen veelal een variatie op de basisvorm van een gangschool, met lokalen grenzend aan smalle gangen, uitkijkend op een schoolplein en fietsenstalling. De nieuwbouw van het Hyperion breekt met deze klassieke indeling en ordent alle noodzakelijke elementen van een school –lokalen, fietsenstalling, aula en gymzalen– op een speelse manier in een van buitenaf vrij gesloten doos. De school positioneert zich hiermee als een veilige omgeving waar leerlingen uitgedaagd worden en zich niet zullen vervelen.

Betrokken burgers
In zowel het contrast tussen het warme gele en de grijze buitenwanden, als het veelvuldig
gebruik van glas lijkt een weerspiegeling van de onderwijsmethode van het Hyperion Lyceum
zichtbaar te zijn. Naast dat de school haar leerlingen opleidt tot een academisch denkniveau, hecht de school er groot belang aan dat de leerlingen empathische en maatschappelijk betrokken burgers worden. Deze twee doelen worden niet verwezenlijkt in twee van elkaar gescheiden trajecten die de leerlingen doorlopen, maar zijn volgens de visie van het Hyperion Lyceum altijd met elkaar verweven. Zo vormt de school een overbrugging tussen het theoretische en het praktische, het abstracte en het concrete, het binnen en het buiten.

Foto Petra Appelhof

Labs
Er is verrassend goed omgegaan met zowel het beperkte budget als de beperkte grondoppervlakte. De fietsenstalling, een atrium, de lokalen en de gymzalen zijn op elkaar gestapeld en krijgen veel natuurlijk licht vanuit de centrale lichthof. De ruimtes sluiten goed aan op de onderwijsstijl van het Hyperion Lyceum. In het gebouw zijn extra grote ruimtes gerealiseerd waarin zogenaamde labs zullen komen. Elk van deze ruimtes is uitgerust voor een bepaald vak, met bijvoorbeeld vaste internetaansluitingen voor informatica en gaskranen voor scheikunde. In deze lablokalen is ruimte voor twee klassen tegelijk en het is de bedoeling dat leerlingen hier zelfstandig kunnen werken en extra ondersteuning van vakdocenten kunnen krijgen.

Overhoeks
De wijk Overhoeks, waar het Hyperion Lyceum deel van uitmaakt, ziet er vooralsnog leeg
uit. Alleen aan de waterkant is een strook bebouwing, die van de Sixhaven naar het Shell
Technology Centre loopt, met onder andere filmmuseum Eye en woontorens zoals Europa en
Oranje. Het gebied achter deze gebouwen moet de komende jaren vorm krijgen. De toekomstige buurt is opgesplitst in twee stroken die in een punt naar elkaar lopen in Noordelijke richting met in het midden een wigvormig park.


Render van het Congreshotel en Woontoren Overhoeks van Team V

De Strip
De linkerstrook, Campus genaamd, zal grofweg het ritme van de bestaande middelhoge woontorens Europa en Oranje (gemiddeld 7 woonlagen) voortzetten. De rechterstrook zal bestaan uit hoge woontorens tot 110 meter. Dit gebied gaat de naam De Strip dragen en het is meteen duidelijk waarom. Net als de beroemde  Strip in Las Vegas zal de skyline hier in de toekomst gevuld zijn met dicht op elkaar geplaatste vierkante torens. Een wijk met de allure van Las Vegas klinkt misplaatst in Amsterdam Noord en dat is ook precies hoe de wijk zich verhoudt tot de omgeving.

Ingeklemd
Aansluiting op de omliggende bebouwing is ver te zoeken, vanuit het Noorden gezien stopt de lijn van de uit de jaren ’20 stammende Van der Pekbuurt abrupt om de hoogte in te schieten bij de toekomstige Strip. De nieuwbouw van het Hyperion Lyceum ligt er nu nog wat verdwaald bij. Op de grote modderige  vlakte die Overhoeks nu nog is, doet het gebouw nog groot aan. Dat zal echter veranderen wanneer de wijk af is, het schoolgebouw zal dan onhandig tussen twee hoge torens ingeklemd worden. Het is te hopen dat er dan nog evenveel zonlicht het gebouw binnenkomt.
Al met al is Ector Hoogstad erin geslaagd met beperkte middelen een uitdagend nieuw
onderkomen te realiseren voor het Hyperion Lyceum. De nieuwbouw sluit goed aan bij de
onderwijsmethode en Noord is hiermee een volwaardige middelbare school rijker.


Gerelateerd

Architectuurcritici in spe | Mosplein van SeARCH uit 2016

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...

Architectuurcritici in spe | Meerhuizenplein van Liesbeth van der Pol uit 2002

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...

Architectuurcritici in spe | Amstel 270 van Cees Dam uit 1988

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...

Architectuurcritici in spe | Keizersgracht 359 van Marinus Oostenbrink uit 1980

Nieuws

Dit bouwwerk is als een opstandige tiener, die noodgedwongen een aantal uiterlijke kenmerken van zijn ouders heeft meegekregen, maar...

Architectuurcritici in spe | Singel 428 van Abel Cahen uit 1970

Nieuws

Past het moderne grachtenpand van Abel Cahen in de bestaande stad?

Architectuurcritici in spe | ‘Een ingetogen parel aan de Sloterplas’

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...

Architectuurcritici in spe | ‘van school naar School’

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...

Architectuurcritici in spe | ‘Pontsteiger als nieuwe Amsterdamse poort’

Nieuws

Architectuurcentrum Amsterdam draagt de architectuurkritiek een warm hart toe. In samenwerking met de opleiding Architectuurgeschiedenis van de Universiteit van...