Beurs van Berlage


 
Damrak 243
De Wallen
Amsterdam
H.P Berlage
Gemeente Amsterdam
5 minuten lopen vanaf het Centraal Station
Manfred Bock et al., H.P. Berlage en Amsterdam, Amsterdam 1987.
1903
Commercieel, Cultuur, Leisure
 

Voormalig koopmansbeurs, nu cultuurcentrum

De architect H.P. Berlage geldt voornamelijk door zijn ontwerp van de Beurs als de vader van de moderne architectuur in Nederland. Berlage wist zich met de Beurs te bevrijden van de historiserende stijlen en gaf de architectuur een rationele grondslag, waarbij hij decoratie ondergeschikt maakte aan architectonische elementen. De Amsterdamse School en het Nieuwe Bouwen werden sterk beïnvloed door de ideeën die Berlage in de Beurs naar voren brengt. Door de samenwerking met dichters, beeldhouwers en schilders, waaronder J. Toorop, R.N. Roland Holst en J. Mendes da Costa is de Beurs een ‘Gesamtkunstwerk’ geworden.

De bouw van een nieuwe beurs verkeerde al meer dan vijftien jaar in een impasse toen Berlage in 1896 werd aangetrokken voor het verlenen van advies. Door toedoen van M.W.F. Treub, wethouder van Publieke Werken, leidde dat al snel tot een eigen ontwerp van Berlage en een officiële bouwopdracht. Dit gebeurde onder strikte geheimhouding, de buitenwacht kreeg het definitieve ontwerp pas te zien toen het al bestekklaar was. Berlages eerste ontwerp was nog doordrenkt met Hollands-Renaissancistische versiersels, maar latere versies van het ontwerp waren door Berlage stap voor stap ontdaan van ‘overbodige’ tierelantijntjes. Wat overbleef waren sobere, bakstenen gevels die aan iedere zijde een ander karakter tonen, een ingehouden ornamentiek en een zichtbare, ijzeren overkapping. De beursgangers waren toentertijd weinig gecharmeerd van het avant-gardistische karakter van de Beurs. De vele rauwe ongestucte baksteenmuren bevielen zelfs zo slecht dat men er wandkleden voor hing. De drie beurszalen hebben bij de restauratie in 1990 een culturele bestemming gekregen. (ARCAM/JV)