Bibliotheek Bijzondere Collecties Universteit van Amsterdam


 
Oude Turfmarkt 129
De Wallen
Amsterdam
Ph. Vingboons (origninal design), Atelier PRO architekten
Merkx + Girod architecten (interior)
College van Bestuur Universiteit van Amsterdam
Bouwcombinatie J.P. van Eesteren
Tram 4, 9, 16, 24, 25, stop De Munt
2007
Onderwijs
 

Bijzondere Collecties

De Oude Turfmarkt oogt alsof er al jaren geen architect meer aan te pas is gekomen, als een zorgvuldig geconserveerd historisch stadsgezicht. Niet altijd was dit aangezicht zo vanzelfsprekend.

In de jaren zeventig lagen er bijvoorbeeld plannen om de nieuwe Nederlandsche Bank naar ontwerp van Marius Duintjer hier te plaatsen. Ook recent hebben architecten zich nog over dit stukje stad gebogen: vier historische panden en een toegangspoortje aan de Oude Turfmarkt zijn in 2007 getransformeerd om de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam te kunnen huisvesten.

Drie woonhuizen uit 1642 (ontworpen door Philips Vingboons), een poort uit 1732 die toegang bood tot het Binnengasthuis en het vroegere Sint Bernardusgesticht uit 1883 zijn voor de nieuwe bestemming samengevoegd tot één gebouw. Het transformatieproces was een ingewikkelde opgave omdat de verschillende gebouwen ieder een andere aanpak vereisten. De drie huizen van Vingboons maakten oorspronkelijk deel uit van een rij van negen panden. In het midden van de negentiende eeuw werden zij al een keer sterk veranderd: de puntige topgevels zijn toen vervangen door één horizontale kroonlijst die alle drie de panden bedekt. Ondanks deze sterke veranderingen was de oorspronkelijke interne structuur hier nog intact.

De verschillende panden werden daarom ook door de betrokken architecten anders aangepakt. Het interieur van de Vingboonspanden werd zoveel mogelijk gerestaureerd en de interne structuur werd aangehouden. Achter de gevel van het Sint Bernardusgesticht was dit echter niet meer mogelijk en creëerde architectenbureau Atelier PRO nieuwbouw. Het ontwerp wordt gekenmerkt door de ruimtelijkheid, die gerealiseerd wordt door een binnenstraat die parallel loopt aan de Oude Turfmarkt. Bijzonder is verder dat het poortje tot het Binnengasthuisterrein, dat ingeklemd zit tussen de Vingboonspanden en het Sint Bernardusgesticht, de oorspronkelijke functie van toegangspoort heeft heroverd. In het gebouw, met zijn nieuwe functie, heeft zowel het oude als het nieuwe een plek gekregen. (ARCAM/CL)