Bijlmerbajes


 
H.J.E. Wenkebachweg 48
De Omval
Amsterdam
Pot en Pot-Keegstra
Metro 50, 51, 53, 54 (halte Spaklerweg)
1978
Voorziening
 

Zakelijk opgesloten

De Penitentaire Inrichting Over-Amstel, beter bekend als de Bijlmerbajes, is gebouwd op basis van de Beginselwet Gevangeniswezen uit 1953, waarin de resocialisatie van de gevangenen centraal staat. De eenzame opsluiting moest afgeschaft worden en de nadruk kwam te liggen op het invoeren van persoonlijke, positieve hulpverlening. Aanvankelijk waren er zelfs geen tralies voor de ramen van de cellen geplaatst. Later kwamen er toch tralies, niet alleen omdat het glas niet altijd bestand was tegen uitbraakpogingen, maar ook omdat de gevangenen het niet altijd prettig vonden dat er geen tralies waren. De confrontatie met de buitenwereld bleek te groot en de tralies zouden duidelijkheid scheppen.

Daarnaast bood de technologie in de jaren zeventig nieuwe mogelijkheden voor het bewaken van de gevangenen. Ronde gevangenissen waren niet meer nodig, omdat door nieuwe bewakingstechnieken een cipier niet meer als alziende in het middelpunt hoefde te staan. In de gevangenis werden voor die tijd ongekend moderne technieken gebruikt om de gevangenen te bewaken. Deuren en liften werden op afstand bediend en voorzien van een intercom en cameracontrole. Ook alle cellen werden voorzien van een intercomverbinding.

De architecte van de Bijlmerbajes, mevrouw Koos Pot-Keegstra (1908-1997), ontwierp vooral vanuit de praktische en functionele inrichting, aansluitend bij de Nieuwe Zakelijkheid. Na de Tweede Wereldoorlog bouwde zij veel woningen voor de wederopbouw, onder andere in de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam. Zij bracht ingewikkelde bouwplannen terug tot grote eenvoud, zonder enige “mooimakerij”, want volgens haar kwam de schoonheid van het ontwerp voort uit eenvoud en strenge economie. Net als bij haar woningen schakelde Pot-Keegstra in de Bijlmerbajes de eenvoudige wooneenheden en stapelde ze tot torens. Het complex bestaat uit zes torens, waarvan er twee in gebruik zijn voor psychiatrische patienten. De overige vier torens bestaan elk uit vijf paviljoens met 24 gedetineerden per paviljoen. Elke toren heeft een etage voor arbeid, een etage voor voorzieningen, één voor de staf en een etage met isoleercellen. De torens worden verbonden door een lange gang, die door de gedetineerden de “Kalverstraat” wordt genoemd. Naast de torens bevinden zich in het complex een voorgebouw, een kerkje annex moskee, zes luchtplaatsen en drie sportgebouwen. Maximaal zeshonderd gedetineerden kunnen in de Bijlmerbajes worden vastgehouden.

Recentelijk was in het nieuws dat er met de Bijlmerbajes veel mis is. Het rapport van de Inspectie voor Sanctietoepassing loog er niet om. In 2014 sluit de Bijlmerbajes haar deuren en verhuizen de gedetineerden naar een gevangenis in Zaandam. Tot die tijd zal de Bijlmerbajes dienst blijven doen, waarvoor er de afgelopen maanden nog gewerkt is aan het onderhoud van de installaties en de beveiliging. (ARCAM/MB)