Burgemeester Tellegenhuis (Maupoleum)


 
Jodenbreestraat
Nieuwmarkt/Lastage
Amsterdam
Piet Zanstra
Architectenbureau Zanstra, Gmelig Meyling en De Clercq Zubli
Maup Caransa
Hielkema, H., 'Requiem voor het Maupoleum', Ons Amsterdam, 46ste jrg.(1994), no. 11, p.261 ff.
1971
Kantoren, Onderwijs
 

Verzamelgebouw voor textielgrossiers (gesloopt)

Als onderdeel van een snelle verkeersroute tussen Amstelstation en Centraal Station werd tijdens de wederopbouw de Lastagesnelweg ontworpen. Het traject van deze snelweg liep door de Jodenbreestraat, waar de bebouwing grote gaten vertoonde. Door deportaties van Joden waren veel panden in de oorlogsjaren leeg komen te staan en, tijdens de hongerwinter, gesloopt om het brandhout. Het Wederopbouwplan waarvan de snelweg deel uitmaakte werd in 1953 door de gemeenteraad vastgesteld.

De textielgroothandel die in de buurt was gevestigd, wilde niet weg. Op initiatief van projectontwikkelaar Maup Caransa ontstond daarom aan de Jodenbreestraat een verzamelgebouw voor textielgrossiers. Het werd ontworpen door de functionalist Piet Zanstra van architectenbureau Zanstra, Gmelig Meyling en De Clercq Zubli. Het was vier verdiepingen hoog en had langs de Jodenbreestraat een betonnen gevel van meer dan 180 meter lengte. Het volume kreeg verschillende ritmes door de herhaling van ramen en de opeenvolging van vier grote dakopbouwen. Langs de Jodenbreestraat liep een arcade met verhoogd terras, bedoeld als promenade langs de snelweg. Al kort na de oplevering in 1971 werd het gebouw gehuurd door de Universiteit van Amsterdam. Het Maupoleum – zoals het gebouw in de volksmond kwam te heten – vertoonde technische gebreken en leed onder slecht beheer. De etalages werden nooit goed gebruikt, zodat de promenade er verloren bij kwam te liggen en door junks en zwervers in bezit werd genomen.

De tragiek van het gebouw is dat het werd ontworpen voor een omgeving die er nooit kwam. Na decennialang het voorwerp van kritiek te zijn geweest, werd het Maupoleum in 1994 afgebroken. De Jodenbreestraat werd weer versmald en er werden twee nieuwe gebouwen neergezet. Alleen de brede brug naar de Sint Antoniesbreestraat herinnert nu nog aan het nooit gerealiseerde plan voor de Lastagesnelweg. (ARCAM/JEA/JW)