Carlton Hotel


 
Vijzelstraat 4
Amsterdam
G.J. Rutgers
1929
Leisure, Openbare ruimte, Voorziening

Het NH Carlton Hotel aan de Vijzelstraat stond oorspronkelijk bekend onder de naam Grand Hotel Centraal en is ontworpen door architect G.J. Rutgers. Bij de realisatie was het Grand Hotel Centraal het grootste en meest luxueuze hotel van Nederland. Inmiddels het het gebouw ook de status van Rijksmonument gekregen.

Het huidige karakter van de Vijzelstraat is in belangrijke mate het resultaat van het gemeentelijke besluit uit 1907 om de toenmalige straat te verbreden. Waar andere radiaalstraten in de zuidelijke grachtengordel intact bleven, werd de Vijzelstraat verbreed tot 22 meter als reactie op de toenemende verkeersdrukte. Om deze verbreding te realiseren werden alle panden aan de westkant van de Vijzelstraat gesloopt.

Het ontwerp van Rutgers is als een langgerekt volume in de door deze sloop vrijgekomen ruimte geplaatst. De start van de bouw vond plaats in 1925 en de realisatie was een feit in 1929. In het onderstuk bevindt zich een galerij die het trottoir langs de Vijzelstraat over de volle lengte overspant. Daarboven verheft zich een hecht lichaam van zes verdiepingen met hotelkamers en zalen. Kolommen van boven elkaar geplaatste erkers zorgen voor een verticaal accent.

Het oorspronkelijke ontwerp van Rutgers reikte vanaf het Singel tot de Herengracht. Hoewel de lengte van het daadwerkelijk gerealiseerde gebouw korter is, diende de Reguliersdwarsstraat te worden overbrugd. Deze overspanning wordt benadrukt met een breed, massief balkon, met een iets naar achteren gelegde wand met erkers.

De stijl van de Amsterdamse School is duidelijk herkenbaar in het ontwerp. Kenmerkend zijn onder meer het gebruik van baksteen, de natuurstenen accenten en de toepassing van beeldhouwwerk in de gevels. Het meest in het oog springende beeldhouwwerk bevindt zich hoog boven de straat, op de hoek van de Vijzelstraat en het Singel.

De Amsterdamse architect G.J. Rutgers wordt gerekend tot de Amsterdamse school. Het werk van Rutgers in Amsterdam omvat, naast het NH Carlton Hotel, ook enkele woningbouwprojecten in Amsterdam Zuid, aan respectievelijk de Hacquartstraat en de Minervalaan. (ARCAM/GB)