Castrum Peregrini


 
Herengracht 401
Grachtengordel-West
Amsterdam
Onbekend
Coenraad Christoffels
http://castrumperegrini.org/
1740
Cultuur
 

Stichting Castrum Peregrini (burcht van de pelgrim) ontstond in 1951 op initiatief van de groep onderduikers die tijdens de Tweede Wereldoorlog waren ondergedoken bij de kunstenares Gisèle van Waterschoot van der Gracht. In januari 1941 huurde zij de derde etage van Herengracht 401 waar zij en Wolfgang Frommel, een Duitse dichter, de onderduik van verschillende Joodse scholieren verzorgden. Zij doorstonden de oorlogsjaren door zich niet op het leed te richten, maar liever op literatuur en kunst. Alle scholieren overleefden en na de oorlog kon Gisèle het hele pand Herengracht 401 kopen en samenvoegen. Gisèle schonk het pand aan de stichting Castrum Peregrini die er nog altijd is gevestigd. Tot op de dag van vandaag is Gisèle de beschermvrouwe van de stichting en bewoonster van de bovenste twee etages.

Het grachtenpand op de hoek met de Beulingstraat is een achttiende-eeuws pand dat in 1724 werd gebouwd in opdracht van Coenraad Christoffels. Oorspronkelijk bestond het uit twee woonhuizen aan de Herengracht en een stal aan de Beulingstraat. Het pand is een vijf ramen breed huis, met een afgeschuinde hoek met blinde nissen om het ontwerpprobleem van een hoekpand met schuine gevels op te lossen. Na de oorlog zijn de drie eenheden samengevoegd tot één pand waarbij een van de trappenhuizen is komen te vervallen.

Het pand is gebouwd in de Lodewijk XIV-stijl, die tot uitdrukking komt in de vrij zware, indrukwekkende en symmetrische gevel. Ook de daklijst met rijkelijk versierde consoles en raampjes is typisch voor de barokkke stijl die begin achttiende eeuw werd gepropageerd door de Franse koning Lodewijk XIV.

Eind jaren tachtig van de twintigste eeuw kwam ook het naastgelegen pand, met het grote fronton aan de Beulingstraat, in het bezit van de stichting. Dit negentiende-eeuwse verzekeringskantoor van architect P.J. Hamer werd ontsloten vanuit het pand Herengracht 401. De begane grond is tegenwoordig in gebruik voor het actuele programma van Castrum Peregrini. In de oude kluis van de verzekeraar is een projectieruimte gebouwd. (ARCAM/TB)