City-Theater


 
Kleine-Gartmanplantsoen 13
Amsterdam
Jan Wils
NV Maatschappij tot Exploitatie van het City Theater te 's Gravenhage
Tram 1-2-5-6-7-10-20; bus 142-145-170-171-172-197
www.rappange.nl A. Eibink, 'Beschouwing naar aanleiding van de bezichtiging van het City-Theater', Bouwkundig Weekblad Architectura, nr. 15 (11 april 1936), p.174-5; Jan Wils, 'Het City-Theater te Amsterdam', Bouwkundig Weekblad Architectura, nr. 15 (11 april 1936), p.165-73.
1934-1935
Leisure

Bioscoopgebouw aan het Leidseplein

Het City-Theater is gebouwd bij het Leidseplein, in een gebied waar zich destijds al diverse uitgaansgelegenheden, inclusief de Stadsschouwburg, bevonden. De functie van het nieuwe theater sloot daar goed bij aan, want de opdrachtgever wilde in de eerste plaats een klassieke theaterzaal waar tevens films konden worden gedraaid.

Hoewel hij die wens uitvoerde, was Wils het daar niet mee eens. ‘Volgens insiders is de bioscopie pas in het begin van haar ontwikkeling. Met die ontwikkeling zal zij aan zelfstandigheid winnen, en dan pas zal ook de grondslag voor een zuivere architectonische verbeelding van de bioscoop aanwezig zijn’, zo schreef hij in 1936. Wils was niet tevreden over het architectonische resultaat, en ook de critici uit zijn tijd vonden dat er noodgedwongen te halfslachtig en te snel gebouwd was.

Maar de bouwtechnische hoogstandjes die Wils in het City-Theater had laten zien, oogstten toch bewondering. In november 1934 kreeg Wils de opdracht, in oktober 1935 werd het gebouw door de minister van Handel, Nijverheid en Scheepvaart geopend. In die periode werd een blok huizen gesloopt en werd het ontwerp gemaakt, waarna de vloeren van gewapend beton werden gestort, een staalskelet werd gemonteerd, wanden werden gemetseld en het interieur werd afgewerkt. Voor de verwarming en ventilatie werd een complex stelsel van kanalen aangelegd. De lengteas van de bioscoopzaal op de eerste verdieping legde Wils in de diagonaal van het bouwterrein zodat zoveel mogelijk plaatsen goed zicht op het doek hadden. Op de begane grond was onder meer de foyer gevestigd, terwijl de dienstruimten plus een fietsenstalling voor 200 fietsen in de kelder werden geplaatst. Verder moest Wils een orkestbak, een toneel, kleedkamers en andere faciliteiten voor theater en operette in het ontwerp zien te passen.

Het gebouw is onlangs door Rappange gerenoveerd. Er is meer openheid en helderheid in het gebouw gebracht zonder de hoofdstructuur aan te tasten. De gevel is met behulp van oude tekeningen van Wils zo veel mogelijk in oude luister hersteld. De verticale neonverlichting en het beeldscherm aan de pleinzijde dragen bij aan de uitgaansfeer van het Leidseplein. (ARCAM/DH)