De Nederlandsche Bank


 
Frederiksplein
Weteringschans
Amsterdam
M.F. Duintjer
Ministerie van Financien
Tram 4-6-7-20
J.J. Vriend, 'De nieuwe Nederlandsche Bank - Vormgeving en situering', Bouw 1968-23, p.932-936; M.F. Duintjer, 'De Nederlandsche Bank N.V. te Amsterdam', Bouwkundig Weekblad 1968-25, p.418-28
1968
Kantoren
 

Bankkantoor aan het Frederiksplein

Het gebouw van De Nederlandsche Bank was in de jaren zestig een van de meest spraakmakende gebouwen die in Amsterdam werden gerealiseerd. Niet in de laatste plaats vanwege de plek waar het werd gebouwd: op het Frederiksplein stond eens het Paleis voor Volksvlijt, een symbool van openheid en openbaarheid.

In 1929 brandde dit Paleis grotendeels af; een laatste restant werd in 1960 afgebroken. In 1954 werd een meervoudige opdracht uitgeschreven om een nieuw gebouw te realiseren voor De Nederlandsche Bank, die toen aan de Nieuwe Turfmarkt was gevestigd. Uit de tweede ronde kwam het plan van Marinus Duintjer als meest geschikt naar voren, maar de locatie aan de Nieuwe Turfmarkt werd ingewisseld voor het Frederiksplein. Tot die tijd was deze plek bestemd voor de nieuwbouw van een stadhuis, gecombineerd met een operagebouw. Duintjer ontwierp een toren van 66 meter hoog, omgeven door een rechthoekig gebouw van 120 meter breed en 100 meter diep. Het staat op een schuilkelder en een drietal kluizen waarin de Nederlandse goudvoorraad wordt bewaard. De gevels van de laagbouw bestaan uit gesloten gevelvlakken, afgewisseld door grote glasvlakken. De gevel van de toren heeft betonnen borstweringen bekleed met bruine tegeltjes. Hoewel een bank in die tijd niet meer als een onneembaar bastion werd beschouwd, zoals de Nederlandsche Middenstandsbank van De Bazel & Berghoef in de Vijzelstraat, geldt Duintjers ontwerp niet zonder meer als een geslaagd voorbeeld van een open gebouw. Er wordt van levenloze openheid gesproken, in plaats van levenloze geslotenheid. In 1991 is het gebouw uitgebreid met een ronde cilinder van veertien verdiepingen, naar een ontwerp van J. Abma van bureau Abma + Dirks + Partners. Aan de noordgevel van het gebouw bevindt zich een plastiek van de kunstenaar Zadkine. (ARCAM/VK)