Do Janne’s Weekly Post | Dialoog II met Philip Ross


De vijfde dialoog in een serie waarin Architect in Residence Do Janne Vermeulen per email een tweegesprek voert met mensen uit een ander vakgebied. Zo ontstaan er steeds gedachtewisselingen tussen twee vakgebieden, ieder vanuit zijn of haar eigen standpunt. 

Weekly Post (11 juni 2019)
Do Janne Vermeulen e-mailt deze week voor de tweede keer met Philip Ross,  ontwerper/onderzoeker intelligente lichtsystemen (Studio Philip Ross):


Do Janne:

Beste Philip, In vervolg op onze eerdere dialoog zou ik graag nog wat meer weten over hoe het traject rondom het verzamelen van data in het Atlas-gebouw is verlopen. Het gebouw is uitgerust met Smart Energysaving Light dat onder meer wordt ingezet voor onderzoek. Allereerst ben ik benieuwd: hoe verzamelt het lichtsysteem gegevens? En wie krijgt die gegevens dan?

ATLAS TU/e, Den Dolech, Eindhoven, Nederland, Team V Architectuur. Foto Egbert de Boer 


Philip Ross:
Beste Do Janne, De lampen in Atlas hebben sensoren die aanwezigheid, lichtniveau en energieverbruik meten. Omdat de lampen ook daar hangen waar mensen werken, kan de lichtaansturing aangepast worden op het aanwezigheidsverloop in het gebouw. Vanwege de gevoeligheid van deze gegevens, die als persoonsgegevens behandeld moeten worden, zijn ze niet publiek toegankelijk. De beheerdienst van de TU/e kan erbij voor dynamische input bij de uitvoering van zijn taken. Speciaal aan dit systeem is dat ook onderzoekers, onder strikte voorwaarden (met goedkeuring van de gebruiker en/of op zo’n hoog aggregatieniveau dat het niet te herleiden is naar individuen) data uit het systeem kunnen halen en licht kunnen aansturen voor onderzoeksdoeleinden. Het Atlasgebouw is namelijk ook een Living Lab met als hoofddoel onderzoek naar gezonde, prettige en energiezuinige werkomgevingen.

2019 Atlas Gebouw T.U. Eindhoven NL Team V Architectuur. Foto Jannes Linders

Het was best een ingewikkeld traject om dit op een goede manier te realiseren. Want je ziet Big Brother zich al warmlopen rondom zo’n connected gebouw. Vanzelfsprekend moet alles binnen het kader van de nieuwe Europese privacywetgeving gebeuren, en moet er heel wat technologie ontwikkeld worden om alle datastromen in goede banen te leiden. Maar het interessantst aan het traject was het betrekken van de TU-gemeenschap, de gebruikers van het gebouw. Waarbij voelen zij zich comfortabel? Hoe wegen zij de vruchten van het onderzoek af tegen het leveren van data? Hoe geef je ze vertrouwen? Die zaken vind je niet terug in de wet, maar zijn minstens zo belangrijk voor het slagen van zo’n Smart Building.


Do Janne:
Hoi Philip, Een vraag die nu veel op popt in relatie tot de grote groei en macht van de tech bedrijven is de positie van de leverancier. Zijn de gegevens echt alleen voor de onderzoekers? Wat ik zelf eigenlijk nog interessanter vind is: zouden we met dit soort systemen ook gegevens kunnen verzamelen die we kunnen inzetten bij toekomstige ontwerpen. En hoe zou dit in de toekomst de fysieke omgeving kunnen beïnvloeden? Zou je door bijvoorbeeld heel precies het welbevinden te meten misschien meer differentiatie in lichtniveaus in regelgeving kunnen toestaan waardoor we veel sfeervoller, spannender of prettigere omgevingen kunnen maken?


Philip Ross:
Beste Do Janne, Belangrijk is dat de TU/e de regie heeft over wie er bij de data kan en waarvoor. Als de leverancier het Living Lab systeem voor onderzoek zou willen gebruiken, dan moeten zij net als andere onderzoekers de juiste voorbereidingen treffen en een aanvraag indienen bij de ethische commissie van de TU/e. En ja, het Living Lab heeft als doel om onderzoek te ondersteunen naar betere werkomgevingen, dus het opzetten van een project om een kantoor sfeervoller, spannender en prettiger te maken lijkt me heel goed denkbaar. De richting die jij voorstelt is ontwerpgedreven en dat is heel interessant. Het koppelen van de kennis en vaardigheden van de architect aan de onderzoeksmogelijkheden van het Living Lab kan denk ik hele mooie resultaten voortbrengen. En wellicht kan er met wetenschappelijke onderbouwing uiteindelijk ook invloed op de standaarden worden uitgeoefend. Dus wees welkom om hierover verder te praten!


Do Janne:

Beste Philip, Het lijkt me een interessante propositie voor de Faculteit Bouwkunde en ik denk zeker graag mee. Want hoe gaat dit, in jouw voorstelling, werken in de praktijk? Krijgen gebruikers gedurende een bepaalde periode een soort automatische enquêtevragen als ze een dagdeel in een ruimte met een bepaald lichtscenario hebben verbleven? En komt dat dan binnen als een pushbericht doordat het gebouw herkent waar je hebt gezeten? Ik kan me voorstellen dat er ook prachtige gedetailleerde gebouwkaarten over bezetting uit kunnen rollen, maar misschien is dit veel meer iets voor de verre toekomst.


Philip Ross:
Beste Do Janne, Zo’n pushbericht afhankelijk van je locatie zou inderdaad kunnen met behulp van ‘Visual Light Communication’: alle lampen zenden onzichtbaar versleuteld in hun licht een unieke code uit, die door een smartphone of ander apparaatje vertaald kan worden naar de locatie in het gebouw. Toestemming van de deelnemers vooraf is voor dit soort enquêtering een belangrijke voorwaarde. Maar de precieze wijze van enquêteren kan niet los gezien worden van de opzet van de hele studie. Wat je wilt leren komt op de eerste plaats en de wijze van gegevensverzameling wordt daarop afgestemd. Daar is op de TU veel expertise over te vinden. De opzet van elke studie wordt vooraf ook getoetst door een ethische commissie.
Die gedetailleerde kaart van de bezetting in het hele gebouw kan interessant zijn, maar toch zie ik dat niet snel gebeuren. Eventueel wel van delen van het gebouw als dat nodig is voor een onderzoek. Een belangrijke afspraak die we gemaakt hebben met de gebouwgebruikers is namelijk dat er in de buurt van een experiment ook altijd een experiment-vrije zone te vinden is. Dat is voor mensen een extra mogelijkheid om niet mee te doen als ze dat willen. Dat vind ik wel een mooi voorbeeld van de balans tussen ‘Lab’ en ‘Living’ in het Atlas Living Lab.

Over de Architect in Residence
De Architect in Residence (AiR) is een onafhankelijke ontwerper die in een vrije rol binnen Architectuurcentrum Amsterdam met bijvoorbeeld debatten, moderaties en columns de discussie aanjaagt over stedelijke ontwikkelingen. De AiR geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de stad en haar bewoners. In 2019 heeft Architectuurcentrum Amsterdam maar liefst vier nieuwe Architects in Residence die ieder drie maanden voor hun rekening nemen en onderwerpen agenderen die zij belangrijk vinden. 


Gerelateerd
© Architect Dialogues

Marc Koehlers rubriek: Podcasts Open Bouwen

Architect in Residence : Nieuws

Luistertip! Podcasts van onze vierde Architect in Residence!

Marc Koehlers Rubriek: meet Open Building

Nieuws

Onze vierde AiR gaat zich buigen over het fenomeen Open Building. 

Mini-Expo | De Amsterdamse Woningplattegrond, een selectie: 2013 – 2019

10 sep 2019 - 27 okt 2019 : Agenda : Nieuws

Ontdek het verhaal van Amsterdam van de afgelopen vijf jaar aan de hand van maar liefst 120 woningplattegronden.

UITVERKOCHT! Discussieavond Open Building

15 okt 2019 : Agenda : Nieuws

Discussieavond over het nut en de financiële haalbaarheid van Open Building, met Architect in Residence #4 Marc Koehler

Observatie #4 Leuke types!

Nieuws

Voor de echte plattegrondliefhebber!

Observatie #3 Compact wonen, klein maar fijn?

Nieuws

Onze derde Architect in Residence van 2019, Marc Reniers – architect en medeoprichter van M3H – doet in de...

Observatie #2: Maatpak of confectie?

Nieuws

Welke vragen moeten ontwerpers en opdrachtgevers zich stellen bij het ontwerpen van een plattegrond?

UITVERKOCHT Debat De Amsterdamse Woningplattegrond

11 sep 2019 : Archief : Nieuws

We steken de thermometer in de Amsterdamse woningbouw aan de hand van de woningplattegrond.

Observatie #1: De wurggreep van de installaties

Nieuws

Deze zomer staat in het teken van onderzoek naar de woningplattegrond door AiR #3 Marc Reniers

Maak kennis met Marc Reniers | AiR #3 2019

Nieuws

Als Architect in Residence in de zomermaanden van 2019 wil Marc Reniers van het Amsterdamse architectenbureau M3H onderzoek doen...

Do Janne’s Weekly Post (slot) | Smart Cities en Privacy

Nieuws

Onze tweede Architect in Residence van 2019, Do Janne Vermeulen – architect en medeoprichter van Team V Architectuur – deelt wekelijks van april t/m...

Do Janne’s Weekly Post | Dialoog met Giovanni de Niederhausern

Nieuws

Dit is alweer de vierde dialoog in een serie waarin Architect in Residence Do Janne Vermeulen per email een...


Verwant

Do Janne’s Weekly Post | Smart Mobility

Onze tweede Architect in Residence van 2019, Do Janne Vermeulen – architect en medeoprichter van Team V Architectuur – deelt wekelijks van april t/m...

Do Janne’s Weekly Post | Dialoog met Antonio Gomez-Palacio

Architect in Residence Do Janne Vermeulen in gesprek met Antonio Gomez-Palacio over sociale factoren bij het ontwerpen van smart...

Do Janne’s Weekly Post | Dialoog met Jasper Nijveldt

Dit is de tweede dialoog in een serie waarin Architect in Residence Do Janne Vermeulen per email een tweegesprek voert...

Do Janne’s Weekly Post | The Quantified-self

Architect in Residence Do Janne Vermeulen vraagt zich af wat zinvolle toepassingen van data-verzameling en analyse zijn die de...

UITVERKOCHT Debat Smart Cities of Domme Steden

Over het gebruik van data in Amsterdam, de ontwikkelingen in proeftuin Toronto en over de rol van de architect...

Do Janne’s Weekly Post | Dialoog met Philip Ross

De eerste uit een reeks van drie dialogen met mensen buiten het vakgebied van Do Janne Vermeulen

Do Janne’s Weekly Post | Smart Cities: Wat is de vraag?

Do Janne's Weekly Post over Sidewak Labs in Toronto, Canada

Maak kennis met Do Janne Vermeulen | AiR #2 2019

Do Janne Vermeulen doet onderzoek naar Smart Cities in het tweede kwartaal van 2019