Felix Meritis


 
Keizersgracht 324
Amsterdam
Jacob Otten Husly
genootschap Felix Meritis
Tram 1, 2, 5, halte Spui
- Maaike Behm, Maarten Kloos (ed.), 25 Buildings you should have seen - Amsterdam, Amsterdam, 2002.
1787
 

Grachtenpand van genootschap voor kunst en wetenschap

Het gebouw van het voormalige genootschap ‘Felix Meritis’ (gelukkig door verdiensten) is een typisch monument van de Verlichting. Het genootschap, dat de kunsten en de wetenschappen bevorderde, was in zijn tijd een uiterst progressieve instelling en het gebouw was jarenlang een cultureel middelpunt van Amsterdam. De bouw was controversieel omdat meerdere huizen op de Keizers- en de Prinsengracht ervoor gesloopt moesten worden en het pand twee keer zo hoog was als de oorspronkelijke gebouwen. Het ontwerp van Husly wordt daarom nu gezien als een vroeg voorbeeld van schaalvergroting.

De rijke detaillering op de façade in vijf gebeeldhouwde reliëfs symboliseert de departementen van het genootschap – de beeldende kunsten en de bouwkunst, de letterkunde, de handel, de natuurwetenschappen en de muziek. Het driehoekige fronton staande op vier kolossale Corinthische halfzuilen is kenmerkend voor de stijl van het neoclassicisme. Het grootste gedeelte van het gebouw moest herbouwd worden na een hevige brand in 1932. Voornamelijk om deze reden is van het oorspronkelijke interieur alleen het centrale trappenhuis, het koepeldak en de ovale concertzaal overgebleven. Deze concertzaal is nog steeds beroemd om zijn uitstekende akoestiek en heeft daarom, wat maten betreft, model gestaan voor de kleine zaal van het Concertgebouw. In 1998 startte een langlopende, volledige restauratie van het interieur. (ARCAM/JV)