Het Tolhuis


 
Buiksloterweg 7
Overhoeks
Amsterdam
W. Springer
W. Springer
Gemeente
1859
1859
Cultuur, Groen, Leisure
 

Centrum als vermaak over het IJ

De landtong de Volenwijck was het eerste buitendijkse bebouwde gebied van Amsterdam Noord. In 1600 werd hier vanaf het IJ in noordelijke richting de Buikslotertrekvaart gegraven om handel met de dorpen als Nieuwendam en Buiksloot mogelijk te maken. In 1662 werd ‘het Tolhuys’ geopend om tol over deze trekvaart te heffen waarna dit het belangrijkste aankomst- en vertrekpunt voor schepen werd.

Later ging het gebouw ook als herberg fungeren. Begin negentiende eeuw werd het Groot Noordhollandsch Kanaal geopend met bijbehorend sluizen. Deze zorgde voor extra bedrijvigheid waardoor het gebouw zich tot een centrum van vermaak ontwikkelde, bezoekers uit de stad konden hier genieten van het buitenleven.

Het huidige Tolhuis werd ontworpen door stadsarchitect W. Springer in neorenaissance stijl en in 1859 gebouwd. De stijl is herkenbaar aan de frontons, kapitelen en pilasters die zijn toegepast in het ontwerp. Het gebouw heeft een T-vormig grondplan en ligt centraal in de tolhuistuin, ontworpen door stadsingenieur P. van der Sterr. Het gebouw is met de zuid- en westzijde op het IJ georiënteerd. In 1989-1990 is het tolhuis naar ontwerp van architect Theo Bosch verbouwt tot café-restaurant. De vroegere biljartkamer is nu een trouwzaal.

In de loop der tijd was het gebouw steeds meer ingebouwd en in het groen komen te liggen en een deel van de oorspronkelijke tolhuistuin heeft zelfs lange tijd bij het terrein van het naburige Shell-kantoor gehoord. Sinds Shell in 2002 stukken grond aan de gemeente heeft verkocht, heeft de Tolhuistuin een culturele bestemming. (ARCAM/VKB)