Klinisch Ziekenhuis


 
Vendelstraat 7
Amsterdam
H. Leguyt
P.A.M. Dirks (atrium)
Gasthuisbestuur / Universiteit van Amsterdam
tram 4, 9, 14, 24, 16, 25.
1890
Onderwijs, Voorziening
 

Transformatie van ziekenhuis tot universiteit

Het Binnengasthuisterrein is tussen 1868 en 1913 ingericht als ziekenhuis. Bij de bouw van het gasthuis werd de hovenstructuur van het Oude Nonnenklooster wat hier ooit stond aangehouden. Dat deze structuur intact is gebleven maakt dit stukje van Amsterdam zo bijzonder: het is één van de weinige overblijfsels van de vele kloosters die in de middeleeuwen aan de oostkant van de binnenstad gevestigd waren.

De voormalige gasthuisgebouwen zijn tot Rijksmonumenten uitgeroepen vanwege de architectuur en de historische waarde. Één van deze gebouwen is het Klinisch Ziekenhuis, dat rond 1890 aan de noordzijde van het terrein is verrezen. Dit gebouw is een vroeg voorbeeld van het paviljoensysteem, waarbij ziekenzalen aan twee kanten ramen en daarmee luchttoevoer hadden. Het gebouw heeft een U-vorm, waarbij de westelijke vleugel als kliniek voor mannen diende en de oostelijke voor vrouwen. Op de binnenplaats tussen beide vleugels bevindt zich een ronde uitbouw, waarin twee collegezalen waren gesitueerd. Dit is echter niet meer te zien, omdat in de jaren tachtig de binnenplaats dicht is gemaakt, toen de Universiteit van Amsterdam in de oude gebouwen trok. Het Klinisch Ziekenhuis kreeg hierbij de functie van kantoren en collegeruimtes. De ooit open binnenplaats doet nu dienst als mensa. De glazen overdekking in de vorm van een piramide, naar ontwerp van P.A.M. Dirks, contrasteert met de strenge negentiende-eeuwse muren. De functiewisseling van het terrein is zodoende duidelijk zichtbaar in het innerlijk en uiterlijk van de gebouwen. Tegelijkertijd is het oorspronkelijke gesloten karakter van het Binnengasthuisterrein dat dateert uit het einde van de veertiende eeuw intact gebleven. (ARCAM)