Korenmetershuisje


 
Nieuwezijds Kolk 28
Amsterdam
1620
Cultuur
 

Een monumentje van bijna vierhonderd jaar oud

Aan de Nieuwezijds Kolk staat een bescheiden gebouw, opgetrokken in de stijl van de Hollandse Renaissance. Het was het gildehuis van de korenmeters, de belangrijke ambtenaren die toezicht hielden op de handel in graan.

‘Aan de strijkstok blijven hangen’
De korenmeters droegen verschillende verantwoordelijkheden. Het bepalen en controleren van standaardmaten voor het afmeten van graan was hun voornaamste bezigheid. Dat deden ze met een strijkstok – de uitdrukking ‘aan de strijkstok blijven hangen’ vindt daar zijn oorsprong. Daarnaast bepaalden zij de te betalen accijns, pakten ze sjoemelaars op en voorkwamen en bestreden ze branden. Korenmeters genoten veel aanzien, zeker omdat de handel in graan in de Gouden Eeuw één van de belangrijkste pijlers was van de Amsterdamse economie. In 1620 werd daarom een bescheiden, maar statig en representatief gildehuis gerealiseerd.

Gebruikers en verbouwingen
Het gebouw heeft tot in 1921 dienst gedaan als centrum voor de korenmeters. Daarna kwam het in handen van de gemeente Amsterdam en is het meermalen van gebruiker gewisseld. Van 1924 tot 1950 was het Nederlands Persmuseum er gevestigd en daarna tot 1967 het bureau van de Amsterdamse Haven. Tegenwoordig zetelt de Erfgoedvereniging Heemschut in het gebouw. Heemschut zet zich in voor de bescherming van cultuurmonumenten. Een toepasselijke combinatie van gebouw en gebruiker, want het Korenmetershuisje zelf heeft het aardig te verduren gehad vanwege verschillende verbouwingen door de eeuwen heen. Zo zijn bijvoorbeeld de glas-in-loodramen in de 18e eeuw vervangen door schuiframen en in de 19e eeuw zijn de dakkapellen voorzien van tentdaken en naaldspitsen. Tevens is een groot deel van het interieur verloren gegaan, is er een nieuw trappenhuis geplaatst en zijn de muren in de hal bekleed met tegels.

Madurodam
Het Korenmetershuisje geniet de eer een replica te hebben in de miniatuurstad Madurodam. In de zogenaamde ‘Amsterdamse buurt’ prijkt de maquette op een schaal van 1 op 25 fier tussen o.a. de Westerkerk, het Concertgebouw en het Paleis op de Dam. De nieuwe aanwinst werd in 2011 onthuld door niemand minder dan Willeke Alberti, ter ere van het toen honderdjarige bestaan van Heemschut. (ARCAM/Max Smit)