Lettergieterij Tetterode


 
Bilderdijkstraat
Amsterdam
J.W.F. Hartkamp; Jan Frederik van Erven Dorens; Merkelbach & Karsten; Merkelbach & Elling
Lettergieterij Amsterdam
Kantoren, Leisure, Voorziening, Wonen
 

In de Bilderdijkstraat in Oud-West staat sinds 1901 Lettergieterij Tetterode, middenin een woon- en winkelbuurt. Het bedrijf, dat onder andere loden drukletters en houten drukkerijmeubelen produceerde, groeide snel en breidde zich gaandeweg uit over meerdere panden in verschillende architectonische stijlen. In 1981 werden de fabriekspanden verkocht aan een projectontwikkelaar, die plannen had voor sloop. Als reactie hierop werden de panden van de voormalige fabriek gekraakt. De krakers voorkwamen sloop en momenteel heeft het complex de status van rijksmonument.

Uitbreidingen Tetterode

Lange tijd was de lettergieterij gevestigd aan de Bloemgracht, maar wegens gebrek aan ruimte verhuisde hij begin twintigste eeuw naar een nieuw pand aan de Bilderdijkstraat. Het bedrijf maakte een snelle groei door en al snel bleek ook het nieuwe pand te klein. In 1912 werd gestart met de bouw van nog een fabrieksvleugel aan de Da Costakade, in de stijl van de Delftse school. Deze architectonische stijl is te herkennen aan de bakstenen muren en brede kozijnen. In 1920 werden reeds bestaande panden, waaronder een voormalige melkfabriek, gekocht voor uitbreiding. In de bovenwoningen kwamen werknemers te wonen. De twee fabrieksvleugels en de voormalige melkfabriek zijn alle ontworpen door architect J.W.F. Hartkamp.

De laatste uitbreiding van de lettergieterij vond plaats tussen 1940 en 1951 aan de Da Costakade. De begane grond en het entresol waren gerealiseerd door architect Jan Frederik van Erven Dorens. Naar ontwerp van Merkelbach & Karsten en Merkelbach & Elling werden er vier verdiepingen op gebouwd, in de stijl van het Nieuwe Bouwen, herkenbaar door het gebruik van glas en staal.

Krakers
Toen het complex werd verkocht aan een projectontwikkelaar die de panden wilde slopen en koopwoningen wilde bouwen, werd het gekraakt. De krakers experimenteerden met manieren om bestaande gebouwen te hergebruiken en in samenwerking met een woningcorporatie kon er een woon-werkpand gemaakt worden. Later werden de panden aangekocht door de gemeente. Tegenwoordig zitten er in het grote en gevarieerde complex 55 werkruimten met daar bovenop 67 woonruimten. Het betekent niet dat iedereen die er woont er ook werkt. Wonen en werken kunnen naar wens worden gecombineerd of gescheiden.

WHAT?
Tetterode komt ook aan bod in de Arcam-tentoonstelling WHAT? Work Home Apart Together, die van 18 december 2015 tot en met 13 maart 2016 te zien is in Infinity (het voormalig ING-house aan de A10). Deze tentoonstelling laat een verscheidenheid aan historische woon-werkvormen zien die opnieuw inspirerend kunnen zijn. Meer informatie via www.arcam.nl/what

(Tekst: Mirte van Dooren / Arcam, Foto: Jan de Wit)