Oosterdokseiland


 
Oosterdokskade
Oosterdokseiland, Zuidelijke IJoever
Amsterdam
Designed by Erick van Egeraat e.a.
EEA
ODE
MAB Development Group BV, Den Haag
CS + 2 minuten lopen
2012
Commercieel, Cultuur, Infra, Kantoren, Leisure, Onderwijs, Voorziening, Wonen
 

Negentiende-eeuws stadseiland tussen Oosterdok en IJ

Vooruitlopend op de bouw van het Centraal Station werden omstreeks 1870 in het open havenfront van het IJ drie eilanden gemaakt: het Westerdokseiland, het Stationseiland en het Oosterdokseiland. Op het middelste eiland verrees het stationsgebouw, opgeleverd in 1889. Het Oosterdokseiland, dat ontstond door een deel van de uit 1834 daterende Oosterdoksdijk verder aan te plempen, werd voornamelijk gebruikt als spoorwegemplacement. Aan de oostzijde wordt het eiland begrensd door de Oostelijke Onderdoorgang, de verbinding tussen Oosterdok en IJ ter plaatse van de vroegere Oosterdokssluis. Ten westen ligt de (afgesloten) vaarroute tussen de Oude Waal en het IJ.

In de jaren zestig van de vorige eeuw werd op het eiland een nieuw, modern stationspostkantoor gebouwd. Omdat de rangeerterreinen door de electrificatie van het spoor overbodig waren geworden, was het Oosterdokseiland hiervoor de aangewezen plek. De nieuwbouw, een veelgeprezen modernistisch ontwerp van P.J. Elling, werd opgeleverd in 1968. Het complex van perrongebouw, briefpostgebouw en pakketpost- annex kantoorgebouw, nam het hele zuidelijke deel van het eiland in beslag.

De havenfuncties van Amsterdam verschoven in de loop van de 20e eeuw westwaarts tot ver buiten het stadscentrum. Voor grote delen van de vrijgekomen ruimte werden nieuwe plannen gemaakt. In de jaren negentig zette de gemeente een gefaseerde herontwikkeling van de Zuidelijke IJ-oever in gang, waarin ook het Oosterdokseiland werd opgenomen. Omdat postverzending per spoor tot het verleden behoorde en herbestemming problematisch leek, werd besloten dat het postkantoor van Elling zou worden afgebroken. Voor de vrijkomende ruimte op het eiland maakte architect Erick van Egeraat een masterplan dat, onder meer door de radiale opbouw, aansluiting zoekt bij de oude binnenstad.

Tegelijkertijd kan het plan van Van Egeraat als ‘hoogstedelijk’ worden omschreven, vanwege de hoge bebouwingsdichtheid en de menging van functies. Naast de in 2007 opgeleverde hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek en de nieuwbouw voor het conservatorium (2008), zijn ook kantoren, winkels, café’s en restaurants, honderden woningen en een groot hotel met congresruimte voorzien. De verwachting is dat de vernieuwing van het eiland wordt afgerond in 2014. (ARCAM/DW)