Oudemanhuispoort


 
Oudemanhuispoort 1A
Amsterdam
Cultuur, Kantoren, Leisure, Onderwijs, Openbare ruimte
 

Het terrein Oudemanhuispoort is gelegen in het centrum van de stad, tussen de Kloveniersburgwal en de Oudezijds Achterburgwal. Via beide zijden, met aan elke zijde een poort, is het voormalige Oudemannenhuis te bereiken, waar het zijn naam aan te danken heeft.

In het begin van de vijftiende eeuw werd een grote loterij georganiseerd voor de financiering van het nieuwe Oude Mannen- en Vrouwenhuis, dat in 1602 in gebruik is genomen als gasthuis voor ouderen. Hoewel de vrouwen in de meerderheid waren, werd het huis het Oudemannenhuis of de Oudemanhuispoort genoemd, naar de gang aan de zuidvleugel. In totaal waren er vier vleugels, die waren uitgevoerd in afwisselend baksteen en natuursteen. De hoofdvleugel bestond uit twee achter elkaar gelegen delen. In het achterste gedeelte waren de eet- en ziekenzalen.

In het midden van de achttiende eeuw werd het terrein vernieuwd. De gang aan de zuidgevel werd verbouwd naar een overdekte doorgang met winkelkasten die door het gasthuis werden verhuurd. Hier werden luxe artikelen, zoals sieraden en edelmetalen, en boeken verkocht. Tegenwoordig zijn alleen de boekverkopers er nog te vinden. Aan beide zijden van de overdekte doorgang zijn poorten te vinden. De poort aan de Kloveniersburgwal komt oorspronkelijk uit 1601, maar werd eind achttiende eeuw vervangen door de poort die op de foto te zien is. De beeldengroep op het hoofdgestel is vervaardigd door A. Ziesenis, wiens naam onder het middelste beeld te zien is. Aan weerszijden zijn de Armoe en Ouderdom afgebeeld, in het midden Mildheid met de attributen van Overvloed (een hoorn), Wijsheid (een boek) en Verlichting (een lamp).

In de negentiende eeuw werd het gasthuis omgezet naar verschillende functies, met in 1880 de huidige functie van universiteitscomplex. Collegezalen werden ingericht; grote zalen op de verdiepingen, kleine zalen in de vleugels. In de jaren twintig van de vorige eeuw was uitbreiding noodzakelijk vanwege de groei van het aantal studenten. Een nieuw gebouw, rechts op de foto, werd in de stijl van de Amsterdamse School gebouwd naar een ontwerp van de architect P. Marnette. Dit nieuwe gebouw biedt plaats voor drie grote collegezalen.
(Arcam/Rick Bleumink)