Paradiso


 
Weteringschans 6-8
Amsterdam
G.B. Salm
De Vrije Gemeente
Tram 1-2-5-6-7-10-20; bus 142-145-170-171-172-197
Lutgard Mutsaers, 25 jaar Paradiso, geschiedenis van een podium, podium van een geschiedenis 1968-1993, Amsterdam 1993; G. Hoogewoud, R. Louet Feisser, 'Vrije Gemeente/Paradiso moet blijven', Wonen TA/BK, september 1975; Jan Jaap Kuyt e.a., G.B.Salm & A. Salm GB Zn Bouwmeesters van Amsterdam, Amsterdam/Rotterdam 1997.
1880
Cultuur, Leisure, Religie

Kerkgebouw voor de Vrije Gemeente (nu poppodium)

De ‘Vrije Gemeente’ werd in 1877 opgericht door vrijzinnigen die tot de Hervormde Kerk hadden behoord. Na een besloten prijsvraag in 1879 kreeg niet de eerste prijswinnaar maar Gerlof Bartholomeus Salm, de opdracht een ‘verenigingsgebouw’ te ontwerpen met een bescheiden fa├žade. Samen met zijn zoon Abraham ontwierp hij een gebouw in gewone baksteen met een streng symmetrische opzet. Het kerkgebouw werd op 2 mei 1880 ingewijd.

Vanaf de straat wordt de kerkzaal aan het oog onttrokken door een voorgebouw. Daarachter strekt de eigenlijke kerk zich uit. Aan weerszijden van de kerkzaal zijn galerijen aangebracht op gietijzeren zuilen. Het orgel en de preekstoel bevonden zich in de apsis, een element dat aan de vroegchristelijke bouwkunst is ontleend. Hiermee werd verwezen naar de zuivere nog niet gecorrumpeerde christelijke gemeente. Het ontwerp sluit voor het overige aan bij de eclectische mode van die tijd. De Vrije Gemeente vertrok in 1965 naar door Gerrit Rietveld ontworpen nieuwbouw in Buitenveldert en verkocht toen het gebouw van Salm. In 1968 werd het in gebruik genomen als cultureel centrum Paradiso dat intussen internationale bekendheid geniet. De sobere architectuur heeft sindsdien slechts hier en daar een kleine wijziging ondergaan. In 2002 is gestart met de plaatsing van nieuwe glas-in-lood ramen. (ARCAM/OD)