Rijksmuseum


 
Museumstraat 1
Museumkwartier
Amsterdam
P. J. H. Cuypers
Cruz y Ortiz arquitectos, Van Hoogevest Architecten
Rijksmuseum, Rijksgebouwendienst
Tram 3, 5, 12, 24, stop Museumplein
1885 / 2013
Cultuur
 

Ontwerp Cuypers in ere hersteld

Gedurende de 19e eeuw waren velen van mening dat voor monumentale gebouwen met culturele doeleinden de Hollands renaissancistische stijl het meest geschikt was. Het nationale zelfbewustzijn zou ermee gediend zijn, als ook nieuwe gebouwen door de toepassing van die historiserende stijl zouden herinneren aan de Nederlandse bloeiperiode in de zestiende en zeventiende eeuw.

Het Rijksmuseum werd het gebouw bij uitstek waarin dit idee naar voren komt. Aan de bouw van het museum gingen twee prijsvragen vooraf. In 1875 kwam de katholieke bouwmeester P.J.H. Cuypers als winnaar uit de bus. Op basis van neogotische structuren kwam hij inderdaad tot een Hollands renaissancistisch ontwerp. In de van oorsprong symmetrische plattegrond zijn invloeden van Van Campens stadhuis op de Dam waarneembaar. Stedebouwkundig gezien fungeerde het gebouw oorspronkelijk als een gigantische poort aan de toenmalige stadsrand, een doorgang naar de beoogde stadsuitbreiding met ‘luxe kwartieren’ aan de zuidkant van de stad. Het museum is na de oplevering vaak verbouwd en uitgebreid. Toegevoegd werden onder meer een directeurswoning (1885), een bibliotheek (1885), een school voor tekenonderwijs (1892), de Nachtwachtzaal (1906) en het Druckergebouw (1915) voor de 19e eeuwse kunst. Eind 2003 startte een omvangrijke renovatie en herstructurering van het museum, naar ontwerp van het Spaanse architectenduo Cruz & Ortiz. Het vernieuwde gebouw is geopend in april 2013.

Het vernieuwde museum biedt van buitenaf een vertrouwd beeld, waaraan de gerenoveerde gevel, de vernieuwde tuin, het Aziatisch paviljoen en het bescheiden ogende entreegebouw toegevoegd zijn. Deze exterieure vernieuwingen geven slechts een kleine indruk van de enorme transformatie die het museum intern heeft ondergaan. Het herstel van de oorspronkelijke ruimtelijke structuur van het museum was de belangrijkste doelstelling, wat een grote impact heeft gehad op de binnenhoven die in ruim 100 jaar volledig volgebouwd waren. Nu deze ontdaan zijn van later ingebouwde verdiepingen, hebben de atria weer de hoogte en lichtinval die zij ooit hadden. De hoven, waarnaar toe de hoofdingang is verlegd, zijn via een ondergronds plein met elkaar verbonden. Over deze ondergrondse ruimte loopt de beroemde Passage, die het museum doorkruist. Spectaculair element is het vervangen van baksteen in de zijwanden van de Passage door glas, waardoor museumbezoekers zicht hebben op de bedrijvigheid in deze overdekte straat en de veelal fietsende voorbijgangers een blik in het museum kunnen werpen. De vernieuwing beperkt zich bij lange na niet tot de binnenhoven. Zo is er onder andere een nieuw auditorium ondergronds aangelegd, zijn de trappenhuizen en zalen teruggebracht naar het oorspronkelijke ontwerp van Cuypers en heeft de Teekenschool zijn functie van educatief centrum weer terug. Met de grondige transformatie die het museum ondergaan heeft is het toegedicht op de éénentwintigste eeuw en de bezoekersstromen die hierbij horen. (ARCAM/JV/CL)


Verwant

Tugelawegblokken

Aftermovie Architectenbal

Op vrijdag 13 mei vond het Architectenbal plaats in W Hotel Amsterdam, met als hoogtepunt de uitreiking van de...

NOORDERPARKBAD unanieme winnaar A.A.P. 2016

Noorderpakbad, de Architekten Cie., Branimir Medic & Pero Puljiz, 2015. Fotograaf: Luuk Kramer. Vakjury: “Duurzaam Noorderparkbad precies waar Noord...

Tandwielenfabriek

Publieksjury A’damse Architectuur Prijs 2015

Dit jaar heeft Gouden A.A.P. 2015 ook een publieksjury.

OPROEP: Amsterdamse projecten 2014

Mail aan Arcam info over Amsterdamse bouwprojecten uit 2014!

IKC Zeeburgereiland

Studioninedots

Rijksmuseum wint A.A.P. 2014

Gouden medailles voor Cruz y Ortiz arquitectos, Rijksgebouwendienst en Rijksmuseum.

Villa K01

Studioninedots

GAK De Studio

Ben Merkelbach (1963)

Kindercampus De Jordaan

Micha de Haas

Decoratelier Nationale Opera & Ballet

Brede School Het Meervoud

Marlies Rohmer

Nieuw Waterlandplein

Atelier PRO, Architecten.Cie, Hans van Heeswijk

Kraaipan

Arjen Hoogeveen

Metrostation Kraaiennest

2012