Tentoonstellingskoepel Metz&Co


 
Leidsestraat 34-36
centrum
Amsterdam
G. Rietveld
Metz & Co
1933
1933-09-01
Commercieel
 

Rietveld’s glazen koepel

Het warenhuis Metz & Co is gevestigd in een neoclassicistisch pand op de hoek van de Keizersgracht en de Leidsestraat. Metz & Co, als stoffenzaak in de achttiende eeuw opgericht aan de St. Antoniesbreestraat, groeide in de twintigste eeuw uit tot een toonaangevend warenhuis op het gebied van meubels en moderne vormgeving. Het warenhuis gaf een podium aan vooruitstrevende meubelontwerpen van buitenlandse architecten als Le Corbusier, Mies van der Rohe en Alvar Aalto. Bovendien had Metz een eigen werkplaats waar eigentijdse ontwerpen werden gemaakt door meubelmakers. Een van hen was Gerrit Rietveld (1888-1964), wiens modernistische stoelen vanaf 1930 bij Metz & Co werden verkocht.

Rietveld, die van origine meubelmaker was, ontwierp meer dan alleen meubels. Hij was ook grafisch ontwerper en architect. Volgens de overleveringen werd hij gevraagd om de belettering te ontwerpen van de firmanaam die op het dak van het warenhuis moest worden geplaatst. Tijdens dit ontwerpproces, in 1933, werd besloten om de stalen draagconstructie van de belettering uit te bouwen tot een glazen ruimte voor het tentoonstellen van meubelen. Dat resulteerde in wat sindsdien bekendstaat als ‘De Koepel’. Met zijn ononderbroken glazen wand, gevat in een licht frame van staal, gaf dit bouwwerk uitdrukking aan de waardering voor ‘licht, lucht en ruimte’ binnen de stroming van het Nieuwe Bouwen. Rietveld was van die stroming een voorvechter.

In 1933 werd speciaal ter gelegenheid van de winkeluitbreiding de tentoonstelling ‘Op het dak’ gehouden, die bestond uit een slaap-, eet-, en zithoek met Rietvelds meest recente meubelontwerpen. In de najaarscatalogus van Metz & Co was onder meer het volgende te lezen: ‘Om het stalen meubel in een vrije en passende omgeving te kunnen demonstreren heeft Rietveld op het dak de beschikbare oppervlakte benut en zo ontstond naar ontwerp en onder leiding van Rietveld een imposante ruimte boven Amsterdam.’ De ruimte is er nog, al is deze in 1986 door architect Cees Dam ingrijpend gerenoveerd en samengevoegd met de – tot café-restaurant verbouwde – verdieping eronder. Of Rietvelds koepel vandaag de dag nog even imposant is als net na de oplevering weten we niet want hij is tegenwoordig voor publiek gesloten. Gelukkig is het altijd imposante uitzicht op Amsterdam vanuit het café-restaurant er nog wel.

Om de hoek, op Keizersgracht 449, werd in 1938 de meubelafdeling uitgebreid met een nieuw onderkomen waarvoor Rietveld zowel de winkel als de pui met de belettering ‘Metz & Co’ ontwierp. In dit pand is tegenwoordig café-restaurant Walem gevestigd. (ARCAM/VKB)