Tuindorp Oostzaan


 
Zonneplein e.o.
Amsterdam
B.T. Boeyinga (stedebouwkundig plan & woningen), J.H. Mulder e.a. C. van Eesteren (zuidelijke uitbreiding)
1919
Wonen
 

Semi-permanent dorp

Tuindorp Oostzaan is een compact opgezet en symmetrisch geordend tuindorp in Amsterdam Noord. Een karakteristiek stedebouwkundig element van de wijk is dat de zijstraten van de hoofdassen zijn overspannen door poortgebouwen. Het middelpunt van de buurt is het Zonneplein waar het gemeenschapsgebouw ‘Het Zonnehuis’ een centrale plek inneemt. Het van oorsprong semi-permanente dorp was in eerste instantie bestemd voor arbeidersgezinnen afkomstig uit de verkrotte binnenstad.

De realisatie van de wijk hield verband met de behoefte aan arbeiderskrachten voor de zware scheepsindustrie te bewerkstelligen. In het begin van de twintigste eeuw vestigden zich namelijk steeds meer ondernemingen in Amsterdam Noord. De groeiende werkgelegenheid in dit deel van de stad moest gevoed worden, maar woongelegenheid was er onvoldoende. Een brug als oeververbinding tussen de stadsdelen, hoog genoeg om al het scheepsverkeer door te laten, was financieel niet haalbaar. Daarom werd dus besloten tot de bouw van zo’n duizend arbeiderswoningen die tussen 1919 en 1924 zijn opgeleverd. Tien jaar later, in 1934, werd de wijk uitgebreid met nog 642 woningen.

De wijk, opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School, is ontworpen door architect B.T. Boeyinga en J.H. Mulder. Zij zijn ook verantwoordelijk voor het ontwerp van Vogeldorp, Disteldorp, Tuindorp Nieuwendam, en Floradorp.

Sinds 2002 kent Tuindorp Oostzaan een heus museum. Woningcorporatie Ymere ging de wijk renoveren en daarbij kwam een geheel in originele staat verkerende woning vrij. Vrijwilligers van het Historisch Archief Tuindorp Oostzaan runnen het museum met het ideaal de cultuur en geschiedenis van Tuindorp Oostzaan te behoeden voor de vergetelheid. (ARCAM/MS)