Verslag Ontwerpstudio IJburg II


Hoe kunnen we een plan maken voor een duurzaam eiland, wanneer juist flexibiliteit de sleutel is naar een duurzame ontwikkeling? Dit is de vraag die Ontwerpstudio IJburg in twee dagen tijd heeft onderzocht. Het resultaat is een manifest met acht stellingen voor een duurzaam IJburg II.

Stedenbouw
Op dinsdag 7 november gaat Ontwerpstudio IJburg II van start in de Mosa Design Studio Amsterdam. Esther Reith van Gemeente Amsterdam trapt af met een toelichting op de plannen voor het IJburg II, bestaande uit twee eilanden en een groen vooreiland. Het gebied van 150 ha zal, zoals het er op dit moment naar uitziet, 6400 woningen krijgen met een dichtheid van 85 woningen per hectare. Sietse Agema van het Amsterdams Energie Bedrijf (AEB) licht de duurzaamheidsambitie van de gemeente toe. Hij benadrukt het belang van collectieve energievoorziening en bufferen.

Manifest
Het team gaat aan de slag met de informatie van de experts en brent de problemen en kansen van het gebied in kaart. Na een uitgebreide analyse heeft het ontwerpteam een hoop ideeën, maar hoe is dit te vangen in een coherent plan of advies? De deelnemers waken voor het vastleggen van specifieke plannen of voorschriften. Voor een echt duurzaam eiland is het immers juist noodzakelijk om flexibiliteit als leidraad aan te houden: leg niet te veel voorschriften vast, zodat ruimte overblijft om plaats te bieden aan toekomstige veranderingen. Het team vat daarom het idee op om geen plan te maken, maar eerder een set voorschriften. Het resultaat is een manifest met daarin acht richtlijnen voor een succesvolle ontwikkeling van Ijburg II als duurzame én aantrekkelijke wijk voor verschillende woontypen.

1. Voeg toe aan de stad
– De natuurlijke eigenschappen van Strandeiland zijn erg aantrekkelijk. Zorg dat dit niet alleen een eiland wordt voor IJburgers, maar ook voor andere Amsterdammers en toeristen.
– Havenstrand: het strand aan de zuidzijde van het Strandeiland kan samen met de naastgelegen haven een aantrekkelijk recreatiegebied worden.
–  IJmeerpark: het geplande park voor Strandeiland kan een bijzonder karakter krijgen waardoor Amsterdammers het weten te vinden. Denk bijvoorbeeld aan een Amsterdamse Bos met een meer natuurlijk karakter.
– Maak de eilanden onderdeel van het recreatieve en toeristische rondje IJmeer.

2. Maak een stedelijk eiland op menselijke schaal
– Doelgroepenbenadering: denk niet alleen aan ‘het gezin’ als bewoner, maar richt je op stadsgenieters in het algemeen, in welke woonvorm dan ook.
– Ondernemende bewoners kunnen worden aangetrokken en zijn nodig voor een levendige buurt. Creëer voorzieningen en woningen die tegemoet komen in hun wensen.
– Ontwikkel een stedelijk woonmilieu, fijnmazig van karakter en waar wonen nadrukkelijk wordt gecombineerd met werken, zoals bijvoorbeeld de Pijp.
– Zorg ervoor dat de strandeilanden het centrum worden van IJburg met hoogwaardige voorzieningen en volop levendigheid, ook verspreid over de eilanden.

3. Zet in op flexibiliteit
– Maak vaart met het landmaken van de eilanden en leg ze in één keer aan. Zo kunnen snel de eerste verbindingen worden gerealiseerd en ontstaat er binnen de hoofdstructuur ruimte voor een flexibel bouwmodel.
– Bouw de eilanden op vanaf de centrale verkeersas.
– Zorg voor open kavels, reserveringen voor toekomstige onvoorzien ontwikkelingen.
– Zorg dat gebouwen als flexibele casco’s worden opgeleverd, waardoor ze voor verschillende functies ingezet kunnen worden en van functie kunnen veranderen indien nodig.
– Denk aan flexibiliteit in de opzet van de openbare ruimte, met bijvoorbeeld parkeerplaatsen die tot plantsoen gemaakt kunnen worden.

 

4. Amsterdam – Archipel – Eiland – Woonmilieu – Buurt
– 40-40-20 is mogelijk maar betekent dat het niet alleen ‘gezinseilanden’ worden, maar een gebied voor stedelijke bewoners met ook compactere woningen, en goede verbindingen per OV en fiets.
* 40 % sociaal : door corporaties en (private) beleggers
* 40% middensegment : in huur en koop!
* 20% markt : grondgebonden maar ook appartementen aan de haven en IJmeer.
– Zet in op zeer beperkt parkeren/autobezit.
– Voorzieningen en ondernemers zijn noodzakelijk voor het stedelijke woonmilieu.
– Maak eilanden met een eigen identiteit. Per eiland en gebied een differentiatie in woonmilieu.
– Maak van sociaal/huur/koopverdelingen geen dogma, maar pas het toe als richtlijn en mix op gebied , blok en straatniveau.

5. Verdicht en versnel
– De wijk kan verdicht kan worden tot 8600 – 10.000 woningen. Dit komt de stedelijke leefbaarheid ten goede.
– Verdicht vanaf de centrale as (150 woningen per ha) naar buiten toe (50 woningen per ha).
– Versnelling is mogelijk gezien de differentiatie 40-40-20. Het is mogelijk 1000 woningen per jaar te realiseren. Diversiteit aan investeerders is noodzakelijk en inpasbaar.
– Differentieer in korrelgrootte om de breedte aan investeerders ruimte te geven (van 1 tot 20 tot 50, 150 tot 300 woningen per uitgifte).

6. Leg verbindingen op verschillende niveaus
– Leg verbinding op drie schaalniveaus: eiland, stad/regio, en IJsselmeer.
– Zorg voor een goede OV-verbindingen (incl deelauto’s). Laat de tram in een lus rijden op het eiland, en zet een veerpont in voor een waterverbinding met de stad.
– Via de bestaande strekdam kan een langzaamverkeersroute (en eventueel OV-lightrail) gemaakt worden, met bruggen naar Zeeeburgereiland-Sluisbuurt. Dit heft de geïsoleerde ligging van IJburg II op.
– Maak lokale verbindingen: zorg voor een verbinding met Centrumeiland en de jachthaven op Haveneiland.
– Sociale verbindingen: zorg voor een mix aan bewoners.
– Economische verbindingen: creëer werkgelegenheid op de eilanden en de stad
– Recreatie, toerisme: maak IJburg II onderdeel van de Zuiderzeesteden en -dorpen (Durgerdam, Muiden, Marken)
– Groen en water: verbind met het IJmeer-landschap.

7. Houdbaarheid
– Zorg voor een plek die gebruikt kan worden als energie-, water- en/of warmtebuffer
– Een eigen, collectief energiesystem geeft het meeste baat tegen de laagste maatschappelijke kosten.
– Minimale vraag vs. maximaal opwekken: probeer de energievraag te beperken door panden goed te isoleren, maar ook door bijvoorbeeld werkgelegenheid op het eiland zelf te creëren en daardoor het aantal verplaatsingen te beperken. Wek daarnaast maximaal energie op in woningen zelf en tak aan op het Amsterdamse energienet. Bevorder het delen van materialen en producten.
– Onderzoek de mogelijkheid voor een Zonne-eiland: een cluster aan (drijvende) zonnepanelen en/of windmolens.

8. Creëer een eigen identiteit
– Strand, haven, en eiland: IJburg 2 heeft een aantal sterke troeven in haar bezit. Gebruik deze om een eigen identiteit te ontwikkelen als levendig stadsdeel aan het water.


Gerelateerd

Speed Up Slow Down – Redesigning Amsterdam

15 dec 2017 - 18 feb 2018 : Archief : Nieuws

Tentoonstelling en digitale publicatie over zes hotspots in de stad.

Versnellen Vertragen #6: Zaanstraat Emplacement

04 dec 2017 : Archief : Nieuws

Als laatste versnellingslocatie in de reeks Ontwerpstudio's ligt het Emplacement Zaanstraat op de ontwerptafel.

Versnellen Vertragen #5 IJburg

22 nov 2017 : Archief : Nieuws

Na Ontwerpstudio's Oosterdok, Sloterdijk, Hamerkwartier en Zuidoost staan als vijfde Ontwerpstudio de plannen voor IJburg II op de agenda.

Versnellen Vertragen #4: verslag Ontwerpstudio Zuidoost

Nieuws

‘Amstel III/ArenApoort kan gezien worden als de triple A-Locatie, lopende van het Amstelkwartier via Arenapoort naar het AMC’, Wicher Gielstra...

Versnellen Vertragen #3: verslag Ontwerpstudio Hamerkwartier

Nieuws

Verslag van een week waarin de Noord- en Zuidstrook van het Hamerkwartier onder de loep werden genomen.

Versnellen Vertragen #3 Hamerkwartier

19 sep 2017 - 19 sep 2017 : Nieuws

Derde ontwerpstudio in een reeks met als doel kritisch onderzoek te doen naar de versnelde ontwikkeling van de stad.

Versnellen Vertragen #4 Amsterdam Zuidoost

10 okt 2017 - 10 okt 2017 : Nieuws

Amsterdam Zuid-Oost is als vierde versnellingslocatie onderwerp van gesprek.

Versnellen Vertragen: verslag Ontwerpstudio Sloterdijk

Nieuws : Versnellen Vertragen

Onder leiding van Marijn Schenk van NEXT Architects strijkt de ontwerpstudio twee dagen lang neer in de Tuin van...

Versnellen Vertragen #2 Sloterdijk

04 jul 2017 : Nieuws : Versnellen Vertragen

Ontwerpstudio waarin onderzocht wordt wat de kansen van Sloterdijk zijn als motor van de vernieuwing

Versnellen Vertragen: verslag Ontwerpstudio Oosterdok

Dossiers : Nieuws : Versnellen Vertragen

Onder leiding van Peter van Assche (bureau SLA) duikt een team van ontwerpers en stakeholders een week lang in...

Versnellen – Vertragen #1 Waterplein Oosterdok

16 mei 2017 : Archief : Nieuws : Versnellen Vertragen

De ontwerpstudio zal onderzoeken wat waterplein Oosterdok kan betekenen voor de stad.

Ontwerpstudio’s Versnellen – Vertragen

Archief : Dossiers : Nieuws : Versnellen Vertragen

Architectuurcentrum Amsterdam organiseert een reeks ontwerpstudio´s met als doel kritisch onderzoek te doen naar de versnelde ontwikkeling van de...