Villa Marine Etablissement


 
Oosterdok
Marine Etablissement
Amsterdam
F.C. de Weger
Wonen
 

Het Marine Etablissement op Kattenburg dateert uit de 17de eeuw. In 1655 werd de eerste steen gelegd voor het door Daniel Stalpaert ontworpen ’s Lands Zeemagazijn, nu het Nederlands Scheepvaartmuseum, en al snel daarna werd naast het pakhuis de grootste marinewerf van het land gebouwd. Pas in 1915 werd de werf gesloten en ging het complex verder onder de naam Marine Etablissement Amsterdam. Het zou tot aan de dag van vandaag belangrijk blijven als centraal facilitair steunpunt voor allerlei diensten van de zeemacht.

In 2001 werd het eerste en nog steeds het enige niet-marine gebouw binnen de enclave voltooid, namelijk het depot voor het Nederlands Scheepvaartmuseum. Maar dat heeft niet weggenomen dat het terrein nog steeds niet toegankelijk is en de gewone Amsterdammer gemakkelijk met onbeantwoorde vragen blijft rondlopen. Bijvoorbeeld: wat doet die villa daar, pal naast het Scheepvaartmuseum? Een villa die in Oud-Zuid niet zou misstaan, op een plek aan het Oosterdok waar hij alleen uit de verte te bekijken is?

Antwoord: de villa is ruim veertig jaar geleden gebouwd voor de commandant van het Marine Etablissement. Het ontwerp, dat typerend is voor de architectuur van de jaren zestig, is van de hand van architect F.C. de Weger. Deze is, behalve als architect van meer marinegebouwen, vooral bekend als oprichter van het grote advies- en ingenieursbureau dat zijn naam draagt en dat vanaf de jaren zestig betrokken is geweest bij diverse omvangrijke projecten. Zo assisteerde het bureau architect Duintjer bij de bouw van Schiphol (1961-1967) en ondersteunde het in de jaren negentig het bureau van Rem Koolhaas, toen dit financiƫle en organisatorische problemen kende.

Begin jaren negentig werd besloten de villa te verbouwen tot dienstwoning van de bevelhebber van de marine. Bij die gelegenheid werd hij op voorspraak van toenmalig Rijksbouwmeester Kees Rijnboutt gerenoveerd door architect Manfred Kausen die de Amsterdammer kan kennen van Theater ‘De Engelenbak’ zoals het er in de jaren tachtig bij stond. Maar ook aan deze bewoning is door een reorganisatie bij de marine weer een eind gekomen en op dit moment lijkt de villa leeg te staan. Geruchten willen dat Ayaan Hirsi Ali, toen in 2005 voor de veiligheid van deze politica werd gevreesd, hier enige tijd ondergedoken heeft gezeten. Ook gaan er verhalen dat Geert Wilders er ondergedoken heeft gezeten. (ARCAM/MK)