vm. Hoofdkantoor KBB Frankemaheerd


 
Frankemaheerd 2
Amsterdam
Architectenbureau OD 205
N.V. Koninklijke Bijenkorf Beheer KBB
1979-1981
Kantoren
 

Complex met kleinstedelijk karakter

Leegstand van kantoren is anno 2013 een groot probleem in Amsterdam. Een concentratie van leegstaande kantoren is te vinden in Stadsdeel Zuidoost. In dit item nemen we één van de met leegstand kampende gebouwen in dit stadsdeel onder de loep: het voormalige kantorencomplex van KBB – het concern waar onder andere de Bijenkorf en de HEMA deel van uitmaken. Het ligt aan de Frankemaheerd, nabij de Bijlmerdreef, op een steenworp afstand van station Bijlmer Arena.

Hoewel dit 37.000 m2 grote complex momenteel voor een deel leegstaat, was er aan het begin van de jaren zeventig grote behoefte aan, vanuit de wens om de verschillende onderdelen van het concern onder één dak samen te brengen. Architectenbureau OD 205 kreeg in 1975 de opdracht en moest bij het ontwerp van het complex rekening houden met allerlei eisen, waaronder het zichtbaar maken van de identiteit van het geheel en de verschillende concernonderdelen, en het voorkomen van een te grote massawerking. Het resulterende gebouw werd opgeleverd tussen 1979 en 1981.

Het complex bestaat uit een aaneenschakeling van afzonderlijke volumes voor de verschillende concernonderdelen. Deze verschillen in omvang maar constructie, materiaal, kleur en gevelafwerking zijn identiek, waardoor zowel de eigenheid van de concernonderdelen als hun onderlinge eenheid tot uitdrukking komt. Tussen de verschillende gebouwdelen bevinden zich allerlei buitenruimten, pleinen en hoven, die het complex een kleinstedelijk karakter geven. Opvallend aan het uiterlijk van de gebouwen is de strakke witte structuur, voorzien van blauwe raamkozijnen en details. Intern hebben interieurarchitecten bijgedragen aan het ‘eigen gezicht’ van de afzonderlijke werkmaatschappijen.

Met de oplevering van het nieuwe HEMA-hoofdkantoor bij de NDSM-werf in Amsterdam in 2010, vertrok het laatste onderdeel van de KBB uit het complex. Deze leegloop vormde aanvankelijk een groot probleem, maar resulteerde ook in creatieve ideeën. Momenteel wordt in het voormalige KBB-complex aan de Frankemaheerd een alternatieve foodcourt voorbereid, de Openbare Bibliotheek (afdeling Zuidoost) is er recent neergestreken en er bevindt zich een hostel dat alleen voor vrouwen toegankelijk is. Daarnaast zijn er ook weer diverse commerciële huurders in de gebouwen gevestigd. Eigenaar Rochdale onderzoekt de realisatie van een hotel en studentenwoningen, dit alles passend in de visie die de woningcorporatie samen met ontwikkelaar Proper Stok voor het complex heeft ontwikkeld. Daarin wordt gezocht naar levendigheid en menging van functies, als aanzet tot structureel hergebruik en oplossing voor leegstand. (ARCAM/MP/CL)