Westergasfabriek


 
Pazzanistraat 37
Stadsdeel West
Amsterdam
Isaac Gosschalk, renovatie: Braaksma & Roos architecten
Imperial Continental Gas Association / Westergasfabriek
tram 3, bus 18, 21, 22, halte Haarlemmerplein + 5 min lopen
1885, 2007
Bedrijven, Cultuur, Groen, Kantoren, Leisure, Openbare ruimte, Voorziening
 

Culturele hotspot

Het voormalig fabriekscomplex, gebouwd in 1885, heeft zich de laatste decennia ontwikkeld tot een culturele hotspot. De in 2003 voltooide herinrichting van het Westerpark naar een ontwerp van Kathryn Gustafson, heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de levendigheid van het gebied.

De Westergasfabriek produceerde gas uit steenkolen dat voornamelijk voor de openbare verlichting werd gebruikt. Op het terrein bevonden zich meerdere gashouders, kolenopslagplaatsen, zuiveringsinstallaties en kantoorgebouwen die in U-vorm rond een imposante watertoren stonden. De meeste gebouwen zijn oorspronkelijk ontworpen door architect Isaac Gosschalk in neo-renaissance-stijl. Het zuiveringsgebouw, waar de zwavel aan het gas werd onttrokken, ligt parallel aan de Haarlemmertrekvaart en bestaat uit twee langgerekte hallen met aan weerszijden kleinere aangebouwde ruimtes. De symmetrische opzet van de gevels met smalle, hoge ramen, geven het gebouw een Romaans tintje.

Toen in de jaren zestig aardgas in Slochteren werd ontdekt, verloor de Westergasfabriek geleidelijk zijn functie. Een aantal gebouwen, waaronder de watertoren, de zwaar vervuilde stookhallen en het laboratoriumgebouw werden gesloopt. De gebouwen die zijn blijven staan – waaronder het machinegebouw, de zuiveringshal, het ketelhuis en de grootste gashouder – hebben allemaal de status van Rijksmonument gekregen. De renovatie van de monumentale fabrieksgebouwen is inmiddels voltooid waarbij het oorspronkelijke karakter behouden is gebleven. Ze bieden nu plaats aan creatieve en culturele ondernemers. Het vernieuwde Westerpark vlecht zicht tussen de gebouwen door en strekt zich uit over veertien hectare grondgebied. De gedachte achter het concept van het parkontwerp is ‘changement’, verandering. Het parkontwerp laat zien hoe de houding van de mens ten opzichte van de natuur in de loop der jaren is veranderd. Ruggengraat van het plan vormt de centrale as die de verschillende recreatieve elementen met elkaar verbindt. Een tweede verbindingsroute wordt gevormd door een diagonale ‘Broadway’ omgeven met bos. Aan de noordkant van het park ligt een groot manifestatieveld. Het Cultuurpark Westergasfabriek is het toneel van verschillende festivals, conferenties en culturele happenings zoals Picnic, Holland Festival en de Amsterdam International Fashion Week. (ARCAM/FG)