Westrandweg


 
Teleport
Amsterdam
Rein Jansma
Zwarts & Jansma architecten
Rijkswaterstaat
Combinatie Westpoort (Kunstwerken: Van Hattum en Blankevoort. Grondwerk en wegen: Boskalis en KWS Infra.)
2012-12-01
Infra
 

Eind 2012 wordt er voor het eerst sinds 1990 weer een nieuwe snelweg geopend in Amsterdam. Toen werd de ringweg A10 rond Amsterdam voltooid, nu verbindt de Westrandweg (A5) knooppunt Raasdorp bij Schiphol met de Tweede Coentunnel. Een nieuwe buitenste ring rond Amsterdam krijgt daarmee vorm, al kwam de weg er niet zonder slag of stoot.

Oorspronkelijke plannen
In de oorspronkelijke Rijkswegenplannen vanaf 1927 was wegnummer 5 altijd voorbehouden aan een verbinding tussen Amsterdam en Haarlem. Toen in de jaren ’70 de maatschappelijke visie op het autoverkeer om verschillende redenen veranderde, werd in het eerste Structuurschema Verkeer en Vervoer (1977-79) de weg geschrapt. De nadruk werd door de overheid gelegd op alternatieven zoals versterking van het openbaar vervoer en het fietspadennetwerk. Doordat de Coentunnel en het westelijke deel van de ringweg inmiddels tot de grootste knelpunten in het Nederlandse wegennetwerk behoorden, verscheen de A5 in 1988 weer op de kaart. Ditmaal als de Westrandweg: een weg om de Westelijke Tuinsteden heen die in combinatie met de Tweede Coentunnel de ringweg moest ontlasten.

Langdurig proces
In 2003 werd het deel van de A5 dat de Verlengde Westrandweg heet opgeleverd. Dit is het stuk snelweg ten westen van Schiphol dat de A4 met de A9 verbindt. De aanleg van de Westrandweg zelf was echter zeer controversieel. Dit leidde ertoe dat het tracébesluit in 2001 door al het uitstel kwam te vervallen. Vervolgens moest de hele procedure opnieuw gedaan worden. Toen in 2008 een nieuw tracébesluit werd goedgekeurd door minister Eurlings, hebben belangenverenigingen zoals de dorpsraden van Osdorp, Sloten en Zwanenburg en Milieudefensie tot aan de Raad van State geprocedeerd tegen de Westrandweg. Aantasting van het polderlandschap, luchtverontreiniging en geluidsoverlast waren de grootste bezwaren tegen de aanleg. In 2009 stelde de Raad van State deze belangenverenigingen in het ongelijk en werd het startsein voor de aanleg van de weg gegeven.

Landelijk Osdorp en Westelijk Havengebied
Het tracé van de weg begint bij het knooppunt Raasdorp dat tussen Schiphol en Zwanenburg in ligt. Hier sluit de Westrandweg aan op de A9 die van Alkmaar via Amstelveen naar Diemen loopt. Vervolgens steekt de weg de Ringvaart over en betreedt hij de oude Osdorperpolders. Dit landelijke stuk Amsterdam, waar nog kleine delen van het oorspronkelijke veenweidelandschap bewaard zijn gebleven, is nog niet onder het zand van de Westelijke Tuinsteden terechtgekomen. De Westrandweg loopt hier langs weilanden met paarden en volkstuinencomplexen. Na het oversteken van de Haarlemmerweg buigt de weg af richting de Coentunnel. In het Westelijk Havengebied komt het tracé onder andere langs het fietsdepot van de gemeente en zijn er twee op- en afritten. Uiteindelijk komt de weg boven de Basisweg te liggen en maakt hij vlakbij station Sloterdijk de aansluiting met de ringweg en gaat daar in de toekomst de Tweede Coentunnel in.

Langste viaduct van Nederland
Over de gehele twaalf kilometer ligt het tracé verhoogd boven het maaiveld. Het grootste deel daarvan ligt op een dijklichaam. Daarnaast zijn er tien kleine viaducten en één groot viaduct op tien meter hoogte boven de Basisweg. Deze laatste is daarmee het langste viaduct van Nederland met zijn lengte van 3,3 kilometer. De vormgeving van de Westrandweg komt van Zwarts & Jansma architecten, onder andere bekend van het stadion van voetbalclub AZ. Het bureau heeft de weg zo vanzelfsprekend mogelijk willen ontwerpen. Omdat de weg door een landelijke omgeving loopt zijn de architecten tot een ingetogen ontwerp gekomen met vloeiende lijnen en zonder ‘architectonisch geweld’. Alles is tot in de details op elkaar afgestemd, tot aan de elektriciteitskasten in de berm. Ook de technische kant van het ontwerp kent enkele fraaie bijzonderheden. Zo is een betonnen pijler met daarop een dwarsligger van bij elkaar één miljoen kilo in zijn geheel 60 graden over het treinspoor heen gedraaid. Verder werd voor de dijken waarop de weg ligt in plaats van zand voornamelijk gebruik gemaakt van AVI-bodemas, een restproduct dat vrijkomt bij de verbranding van afval.

Om de stad heen
Begin volgend jaar is het voor doorgaand verkeer niet meer nodig om de ringweg A10 te nemen. Automobilisten rijden vanuit de Coentunnel om de stad heen naar het zuiden en de haven van Amsterdam zal beter bereikbaar zijn. De vraag is alleen hoe rustig de polders in het westen van de stad er straks nog bijliggen als er per dag duizenden auto’s over de nieuwe weg heen razen. Voordat het zover is wordt de weg straks eerst door duizenden hardlopers gebruikt tijdens een eenmalige hardloopwedstrijd als feestelijke opening.

(ARCAM/Piet de Reuver)