Woningen Buiksloterdijk


 
Buiksloterdijk
Amsterdam
17e eeuw - Heden
Bedrijven, Wonen
 

Lintbebouwing van houten huizen

De Buiksloterdijk is van oorsprong onderdeel van het dorp Buiksloot, gelegen aan het IJ waartegen de dijk de huizen moest beschermen. Het dorp kent door deze ligging aan het IJ een lange geschiedenis als belangrijk knooppunt voor watertransport tussen Amsterdam en Noord-Holland. Na ontstaan van het dorp in de dertiende eeuw ontwikkelde het zich in de zeventiende eeuw door zijn overstapfunctie tot een bedrijvig dorp en centrum van vermaak.

Door de droogmaking van de Buikslotermeerpolder ging de ligging aan het open water verloren en door bebouwing van dit gebied in de twintigste eeuw verloor de Buiksloterdijk deels zijn landelijke karakter. In 1921 werd het dorp geannexeerd door Amsterdam nadat vele dorpen voor de zoveelste keer waren overstroomd en ze de dijkversterking financieel niet meer konden bolwerken.

Een lint van bebouwing is tegen de binnenkant van de dijk gelegen, de dorpskerk (1710) staat hierachter. Het lager liggende binnendijkse maaiveld is in gebruik als tuin. De oudste huizen stammen in de kern uit de zestiende eeuw toen het dorp moest worden opgebouwd na verwoesting tijdens de tachtigjarige oorlog. De architecten van de woningen zijn meestal niet te achterhalen, maar vaak waren het meester-timmermannen die de regie hadden over het ontwerp. De ontwerpen kwamen veelal uit timmerboeken die vol stonden met voorbeelden.

Op nummer 280 staat het kapiteinshuis, onderdeel van het kapiteinshemeltje (nrs. 280-284): een reeks houten huizen die werden bewoond door gepensioneerde kapiteins. De kern van het huis is van omstreeks het midden van de zeventiende eeuw , de pronkgevel in Rococo-stijl van een eeuw later. De gevels van de dijkwoningen zijn er in alle kleuren en stijlen, zoals halsgevels (nr. 330) en klokgevels (nr. 206). In de woningwet van 1901 werden stenen huizen de norm waardoor sommige huizen een stenen onderpui hebben gekregen (nr. 214). Door de aanleg van de nieuwe Leeuwarderweg (1968) en andere verkeerstechnische ontwikkelingen zijn er delen van de dijk gesloopt.
Veel van de huizen zijn nu rijksmonument. (ARCAM/VKB)