Woningen en winkels


 
Dijkgraafplein
Tussenmeer
Amsterdam
J.P. Kloos
Tram 17, Dijkgraafplein
1964
1970
Bedrijven, Wonen
 

Het complex aan het Dijkgraafplein in Amsterdam-Osdorp ontleent zijn allure aan de manier waarop ontwerpbeslissingen op zeer uiteenlopende niveaus door hun onderlinge samenhang tot een coherent ruimtelijk systeem hebben geleid.

Stedebouwkundig is het uitgangspunt geweest om de weg die vanuit het centrum van de stad naar de stadsrand leidt en die uitkomt op het plein, zowel van een begeleiding te voorzien (de laagbouw) als van een beeindiging (de hoogbouw loodrecht op die laagbouw). Kloos leefde indertijd in de veronderstelling dat het plein vanuit de stad gezien, behalve met een eindlus van een belangrijke tramlijn, ook in ruimtelijk opzicht een eindpunt zou zijn. In de eerste jaren na de voltooiing werd dit bevestigd door de omstandigheid dat direct achter de bebouwing nog tamelijk ongerept platteland was te vinden. Inmiddels ligt hier sinds de jaren negentig woonwijk De Aker. Architectonisch is het meest opvallend dat de maisonnettes waaruit het complex is opgebouwd horizontaal een verticaal twee aan twee zijn gespiegeld. Daardoor kwamen slaap- en woonverdiepingen telkens boven elkaar te liggen, en konden die laatste ontsloten worden met slechts een, op een afstand van de gevel opgehangen galerij worden ontsloten. Door de keuze voor deze oplossing en ook door de materiaalkeuze (staal) lijkt het project te verwijzen naar het gedachtegoed van de constructivisten. Maar voor de architect was belangrijker dat met deze (relatief goedkope) galerijen zowel verbindingen tussen de blokken tot stand konden worden gebracht en dat bovendien op een vanzelfsprekende manier een ontmoetingspunt per vier voordeuren werd gerealiseerd. (ARCAM)